ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣମ୍

ଏହି ପୃଥିବୀରେ “ବ୍ରହ୍ମା” ନାମଟି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଆସିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦୁଇଟି ପାଇବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମାଥାକୁ ଅଗ୍ନିଦୂର୍ବା ଧରିଥିବା ହାତରେ ଘସିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନିଜେ ଆସିଗଲେ। ସେ ପୁଅ ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ, ଦଶଟି ହାତ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ହାତରେ ବଣ, ଧନୁ, ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋଭୂଷଣ, ଜଟା ଓ ସିଂହଚର୍ମ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଭବ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧୃକ୍, ନୀଲଲୋହିତ ନାମରେ ଧନୁଧାରୀ ଏହି ଦେବତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଏହି ଦେବତା ସନକ ଦେଉଁଥିବା ସାତି ମନସ୍ୱଜନ ଋଷିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ। ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଠଟି ରୂପରେ, ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ତିଆରି କଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମାକୁ ତିଆରି କରିବା ପରେ, ତଳ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ନୁହଁ।” ତାକୁ ନୀଲ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହଁ, ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜା କରିନାହାଁ।” ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋହିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ରାଗ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା। ସେ ଭାବିଲେ: “ମୋ ପରି କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି।” ଏପରି ମୋହ ଓ ଅହଂକାରରେ, ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁହଁ ରୁଗ୍ବେଦର ଉତ୍ପାଦକ ହେଲା। ଏହି ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ବେଦର ଅଙ୍ଗ, ଉପାଙ୍ଗ, ଇତିହାସ, ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ମୁହଁରୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ, ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚମକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଭରିଗଲା। ତେବେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉର୍ଜାରେ ଲୁପ୍ତ ହେବାରୁ, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ଆମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ; ଆମ ପ୍ରଭାବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କମିଯାଇଛି।” “ଏଠାରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବି, ସେମାନେ ମହେଶଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତରେ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। “ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଆମେ ମୋହିତ ହେଇ, ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିନାହାଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଧାର, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। ଆପଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ମାତ୍ରରେ ଜୀବମାନେ ଅପଦ୍ରୁଷ୍ଟିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କର ରୂପ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛି। ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, କୌଣସି ଜଣେ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିପାରିନାହାଁ, କାରଣ ଆପଣ ଯୁଗ ମାନ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।” ଏପରି ଷ୍ଟୁତିରେ, ଦେବତାମାନେ ହସିମୁଖରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମିଶି, ମହେଶ୍ୱର ମୋହନା ନାମକ ମନୋହର ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲାଇଲେ। ଏଭଳି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଏବଂ ମାନବମାନେ ମିଶି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେ ଦୟାରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। “ଆମେ ଯେତେ ଶକ୍ତି, ଚମକ, ଏବଂ ପ୍ରତାପ ରଖିଛୁ—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ପୁନଃ ଫେରିଗଲା।” ତାପରେ, ସେ ଆଉ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରଜସ ଓ ଅହଂକାରର ଦେହରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଯାଇଥିବାରୁ, ଆସିଥିବା ଦେବତାକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସାର୍ବଭୂମ ଦେବତା ଆମେଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର, ତେଜରେ ଚମକି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନ୍ଧାର ରାତି କିମ୍ବା ଉଦୟକାଳର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ନମସ୍କାର କରି, ହସି ମୁଖରେ କଥା କହିଲେ।