ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ—ଏହି ଶିବ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତିନି ଗୁଣରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଅସୀମ ଚମକର ଅଧିକାରୀ। ସୃଷ୍ଟିରେ ରଜୋଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା, ଜଗତର ପାଳନ ନିମିତ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଣାମ କରିଲେ। ଶିବ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା—ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କରିଲେ। ଏହି ଶିବ ମୃତ୍ତିକା, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଶରୀରରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଆଲୋକ, ଜଗତ, ପ୍ରାଣୀ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସମସ୍ତ କାରଣ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ। ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶିବ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଓ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ମୋତେ ଏକ ଵର ମାଗ।” ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏକ ପୁତ୍ର—ଭବାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କରିଲେ। ଶିବ କହିଲେ—“ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ, ତୁମେ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଚାହିଲା। ଯାହା ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୁମେ ତାହା ମାଗିଛ, ଏହି ନିଳଲୋହିତ ମୋର ଅଂଶ ତୁମେ ପାଇବା। ତୁମେ ମୋତେ ପିତା ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହ ସ୍ମରଣ କରିଛ, ତେଣୁ ଏହି ଜଗତରେ ‘ବ୍ରହ୍ମା’ ନାମରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।” ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ଶାପ ଓ ଵର ଉପରେ ନିଜ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଫୋରହେଡ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳିରେ ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଧରି ଘସିଲେ, ତାପରେ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତିରୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ପୁତ୍ରର ପାଞ୍ଚ ମୁଖ, ଦଶ ଭୁଜା, ତର୍ଜ, ଧନୁ, ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତି ହାତରେ ଧରିଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁଣ୍ଡରେ, ଜଟା ଓ ସିଂହଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପୁତ୍ର—ଭବ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧ୍ରୁ, ନିଳଲୋହିତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ସନକା ଓ ଅନ୍ୟ ମନସ୍ପୁତ ଋଷିମାନେ ସହ ଷାତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ। ଏଠି ଦେବମାନେ ଅଠ ରୂପରେ, ପଶୁମାନେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପରେ ତଳ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।” ନିଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଶିବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ହଁ, ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି।” ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋହିତ ହେଲେ, ରଜୋଗୁଣରେ ମନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ହେଲା—“ମୋ ପରି ଦେବ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।” ଏଭଳି ମୋହ ଓ ଅଭିମାନରେ ଫାଇଭ୍-ଫେସ୍ଡ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଖ ଋଗ୍ବେଦର ଉତ୍ପାଦକ ହେଲା। ଏହି ମୁଖର ଅଙ୍ଗ, ଉପାଙ୍ଗ, ଇତିହାସ, ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରହ ଅଛି। ତାଙ୍କର ଏହି ମୁଖରୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ ସହ ଭୟଭିତ ହେଲେ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁତା ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆମର ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, ଚଳି ଆମେ ଦେବତାର ଆଶ୍ରୟ ନେବା।” “ଏଠି ଆମେ ଭୟଙ୍କର ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରୁତି ଓ ଗୀତିରେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। “ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ମହାନ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଆମେ ମୋହିତ ହେଇ, ଆପଣଙ୍କର ଅସମ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆଧାର, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। ଆପଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ମାତ୍ରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କର ରୂପ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାରିତ। ଓ ସର୍ବ ରୂପଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ କେହି ବୁଝିପାରିନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ଯୁଗ ମୋଡ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।” ମହେଶ୍ଵର ହସ୍ତମୁଖ ହେଇ ଦେବମାନେ ସହ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏବଂ ଦେବମାନେ ସହିତ ମହେଶ୍ଵର ମୋହନା ନାମକ ମନୋହର ଶ୍ରୁତି ରାଗ ରେ ରମଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।