ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆରମ୍ଭରେ, କୌଣସି ହ୍ରଦ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ କିମ୍ବା ସାଗର ଥିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କିଛି ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଶୂନ୍ୟତାରେ କେବଳ ମହାକାଳା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ, ଜଗତର ଉପକାର କରିବା ପାଇଁ। ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମହାକାଳା ତାଙ୍କ ହାତରେ ଇଚ୍ଛାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଲେ। ଏହି ଇଚ୍ଛା ଏକ ଗୋଳାକାର ଫୁଲା ଆକାର ନେଲା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜାରେ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ମହାକାଳା ହାତରେ ଏହାକୁ ଆଘାତ କରିବା ପରେ, ଏହା ଦୁଇ ଭାଗ ଭିତରେ ବଡ଼ ଆକୃତି ହେଲା। ଏହି ଆକୃତିର ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଓ ଚାରି ହାତ ସହିତ। ମହାକାଳା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ବଳଶାଳୀ, ମୋର କୃପାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କର।” ତଥାପି, ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଲେ, ମହାକାଳା ତାଙ୍କୁ ଷଡ଼ଅଙ୍ଗ ବେଦ ଦେଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ତପସ୍ୟା କରି ଭବାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ବିଦ୍ଧାନ କଲେ: “ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଅସୀମ ଚେତନାର ଅଲୋକ।” ପୁନି କହିଲେ: “ତୁମେ ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ରକ୍ଷା କରୁଛ। ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତିରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିଛ। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଆଲୋକ, ଜଗତ, ଜୀବ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ କାରଣଗୁଡିକ—” ଏହି ସମୟରେ, ଗୁପ୍ତ ଦେବତା କହିଲେ: “ଓ ବ୍ରହ୍ମନ, ତୁମେ ଆପଣର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏକ ଵର ମାଗ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମନରେ ଭବାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରୁ। ମହାକାଳା କହିଲେ: “ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ, ତୁମେ ମନରେ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଚାହିଛ। ଯେହেতୁ ଯାହା ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୁମେ ତାହା ମାଗିଛ, ମୋର ଅଂଶ ନୀଳଲୋହିତ ତୁମର ହେବ। ତୁମେ ମୋତେ ପିତା ଭାବରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିଛ, ତେଣୁ ଏହି ଜଗତରେ ‘ବ୍ରହ୍ମା’ ନାମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।” ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଶାପ ଓ ବର ଦୁଇଟି ପାଇ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଯଜ୍ଞ କାଠ ଧରି ତାଙ୍କ ଫୋରହେଡ଼ ଉପରେ ହାତ ଘସିଲେ, ଏବଂ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭିତରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ, ଦଶ ହାତ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ବଣ, ଧନୁ, ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତି ଧରିଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରେ, ଜଟା ଓ ସିଂହଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ପୁତ୍ର—ଭବ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧୃକ୍—ଧନୁଧର ନୀଳଲୋହିତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ସନକ ଆଦି ସାତି ମନସ୍ପୁତ ଋଷିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଠ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଓ ପଶୁମାନେ ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମା ଉପରେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତଳେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୁମେ ପୂଜାର ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛି।” ତାଙ୍କୁ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହଁ, ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜା କରିନାହିଁ।” ଏହିପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋହିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ମୋତେ ସମାନ କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ବିସ୍ତାର ହୋଇଛି।” ଏଭଳି ମୋହ ଓ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଖ ଋଗ୍ବେଦର ଉତ୍ପାଦକ ହେଲା। ଏହାର ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ, ଇତିହାସ, ଗୁପ୍ତତା ଓ ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲା। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଏବେ ଆମେ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛୁ, ଯଦିଓ ଏଥିରେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ନାହିଁ।