ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାର ଭୂମି ଫୁଲରେ ଢାକା, ବାୟୁରେ ଉଡି ଉଠୁଥିବା ଗଛମାନେ ଦଳି ଦଳି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ସେଠି ବେଳ ଲତାରେ ଆବୃତ ଘର, ନିଜ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ସ୍ଥଳ ଓ ସିଦ୍ଧ ଋଷି ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଅଛି। ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଅରଣ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଭୂମି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧୁର ଗୀତ ଶବ୍ଦ ଚାରିପଟେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି। ଅନେକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ସେଠି ଭରିଯାଇଛି। ଏହି ସ୍ଥଳ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶୁଭ୍ର ସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସ୍ତର ଦର୍ପଣ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଳାରେ ନିପୁଣତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ବିକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କର ସଭା ଏବଂ ତାପସମାନଙ୍କ ଦଳ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠି ବାଣୀର୍ ନାଥ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭାବେ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଉଦ୍ଭବିଲେ, ତିନି ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଅଞ୍ଜଳି ମିଳାଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ମହାକାଳଙ୍କର ମହିମା କିପରି ଚେତନାର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ମହାକାଳ କ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ଏଠି ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଫଳ ପାନ୍ତି? ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କ’ଣ? ଏହି ଶ୍ମଶାନ କିପରି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା? ଏହାକୁ ମାତୃସ୍ଥାନ କିଏଁ କୁହାଯାଏ? ଏଠି ମୃତକମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ସ୍ଥଳକୁ ‘ବନ୍ଧ୍ୟା’ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଶ୍ମଶାନ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ। ଏକାମ୍ର, ଭଦ୍ରକାଳା, କରବୀରବନ, ଭାରତ, କେଦାର ଓ ଦିବ୍ୟ ରୁଦ୍ରାଶ୍ରମ—ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଗବାନ ସଦା ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ, କିନ୍ତୁ ମହାକାଳବନ ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପ୍ରଭାସ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର। ତଥାପି, ବ୍ୟାସଦେବ, କାଶୀ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ମହାକାଳବନ ଏକ ଗୁପ୍ତ, ସିଦ୍ଧମାନେ ବିହାର କରୁଥିବା ସ୍ଥଳ ଓ ଶୂଷ୍କତାର ଅଞ୍ଚଳ। ହେ ମୁନି, ମୁଁ ମହାକାଳବନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ କହିଛି। ପଞ୍ଚଟି ଦୁର୍ଲଭ ବିଷୟ କେବଳ ମହାକାଳନଗରୀରେ ଏକାସାଥିରେ ମିଳେ। ଏଠି ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ନ ଅଗ୍ନି ଅଛି, ନ ବାୟୁ, ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନ ପୃଥିବୀ, ନ ଦିଗ୍ବଳୟ, ନ ଆକାଶ। ନ କୌଣସି ତାରା, ନ ଆଲୋକ, ନ ସ୍ୱର୍ଗ, ନ ଗ୍ରହ, ଏମିତିକି ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ନ ହ୍ରଦ, ନ ପାହାଡ, ନ ନଦୀ, ନ ସମୁଦ୍ର। ସେଠି କେବଳ ମହାକାଳ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ। ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ମହାକାଳ ନିଜ ହାତରେ କାମନା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଇ କାମନା ଏକ ଫୁଲିଥିବା ଫୋସା ପରି ଆକୃତି ନେଲା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ବିକାଶ ପାଇଲା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଏହା ଦୁଇ ଭାଗ ହେଲା। ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ପଞ୍ଚମୁଖ ଚତୁର୍ଭୁଜ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବିଲେ। ମହାକାଳ କହିଲେ, “ହେ ବାହୁଶାଳୀ, ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ଚମତ୍କାର ସୃଷ୍ଟି କର।” କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଷଡଅଙ୍ଗ ବେଦ ଦିଆଯାଇଲା। ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ, ଭବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ।