ଓ ରାଜନ୍, ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦ ଖଣ୍ଡର ‘ଜମ୍ବୂ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା କହୁଛି—ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିବା ବେଳେ ଧରାଯାଇଥିଲେ, ସେହି ଦେବଦେବଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ପାହାଡ଼ର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଗଙ୍ଗାଧର ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର, ଯାହା ନିଜେ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଉମା ଓ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିବାଦ ହୋଇଥିଲା। ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଭଗବାନ୍ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା, ସେ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ସୁନି, ଗଙ୍ଗା ତୁରନ୍ତ ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶିଳା ଶିରା ଉପରେ ଗୌରୀଙ୍କ ଶିବିର ଦେଖି, ଗଙ୍ଗା ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ମହାଦେବ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଏହି ଲୋକରେ କଟେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯିବ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସହଧର୍ମିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, କିନ୍ତୁ ପୁଅ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଶୁଭ, ଓ ତାଙ୍କ ପତିକୁ ପ୍ରାଣ ଭଳି ଭଲପାଆନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ପରି ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ, ଭଗବାନ୍ ଏହିପରି ଦୟା କରନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ନାରୀମାନେ, ସହଧର୍ମିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୁଃଖରୁ ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ମହିମାକୁ ସାରାଂଶ ଭାବେ କୁହାଯାଉଛି—ହେ ରାଜନ୍, ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଲିଖିତ କଥା ପ୍ରତିକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସିଦ୍ଧି, ଓ ବୃକ୍ଷ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଥାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ଅଛି। ଜୀବନ, ଧନ, ଓ ପାଠ କରିବାର କ’ଣ ଉପକାର, ଯଦି ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ—ଏଠିର କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ମୃଗ ମଧ୍ୟ, ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ମହା ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ପୁରାଣର ମହିମା ଯେଉଁଠି ଦୈନିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠି ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ଏଉଁପରି ଅର୍ବୁଦ ମହିମା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଏବେ ଅବନ୍ତି ଖଣ୍ଡର ମହିମା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ଶ୍ରୀ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ଯିଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ଭୟରେ ଅବିକଳ୍ପ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରହ୍ମରୂପ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୈବୀ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ତ୍ରିପଥଗା ନାମରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ନଦୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଭିତସ୍ତା, ଓ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ନର୍ମଦା ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ। କେଦାର, ପୁଷ୍କର ଓ କାୟାବରୋହଣ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଠି ଶ୍ରୀ ମହାକାଳ ବସନ୍ତି—ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପ ଦହିଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ ଓ କଳି ଦୋଷକୁ ନଶ୍ୱର କରେ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ମୋତେ ଏକାଦମ ଉତ୍ସୁକତା। ଏହି ପୂଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର କରେ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଅବସ୍ଥାନରେ ଏକ ମଣିମୟ ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ମଞ୍ଚରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏଠି ହରିଣ, ସିଂହ ଓ ହାତୀର ଝୁଣ୍ଡରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।