କଥାର ଶେଷରେ, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ଲୋମଶା ନାମକ ଦେଖାଦେଲେ। ସେଠିରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଶୁଣି, ରାଜା ନିମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାହାପରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ?” ତାହାପରେ ଲୋମଶା କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଏପରି ଭାବେ ବିପନ୍ନ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଦୟା ଉଦିତ ହୋଇଛି। ଏଠିରେ ମୁଁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଦେଖାଇବି। ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ତୁମେ ସ୍ନାନ କର।" ଏପରି କହି, ସେ ମହାମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ନିଶ୍ଚିନ୍ତିତା ପାଇଁ, ଏଠି ଏକ ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଦେଖାଦେଲା। ସେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ବିଶେଷ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ‘ଜମ୍ବୁ ତୀର୍ଥର ମହିମା’ ନାମକ ଅର୍ବୁଦ ଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ପ୍ରଭାସ ଖଣ୍ଡର ସଠିଅଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ, ରାଜନ୍, ତୁମେ ଜାଣ, ଯିଏ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପତିତ ହେବାବେଳେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବାଦିଦେବ, ପାର୍ବତୀପତି ଶିବ। ଦେବତାଙ୍କର ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ପର୍ବତସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ଏଠି ଆସିଥିଲେ। ଏଠି ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ଏଠି ଧ୍ୟାନସହିତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅପୂର୍ବ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ‘ଗଙ୍ଗାଧର ତୀର୍ଥର ମହିମା’ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠିରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ନାମକ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଉମା ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଗଙ୍ଗା ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଗଙ୍ଗା ତୁରନ୍ତ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେଠି ଗୌରୀଙ୍କ ଶିବିର ଦେଖି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, ଏହାଦ୍ୱାରା ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଏହି ଲୋକରେ ‘କଟେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଯେଉଁ ନାରୀ, ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସଉତିନୀ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରବତୀ ଓ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ପତିକୁ ପ୍ରାଣ ସମାନ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ, ଗଙ୍ଗା ଭଳି, ଭଗବାନ ଏଉପରି ଵର ଦେଇଥିଲେ। ବିଶେଷକରି ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏଠାରେ ସଉତିନୀ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ‘କଟେଶ୍ୱର ଓ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରର ମହିମା’ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠିରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ, ରାଜନ୍, ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ମହିମା ସାରାଂଶରେ କହାଯାଉଛି। ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବିସ୍ତାରିତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସିଦ୍ଧି, ଓ ବୃକ୍ଷ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ନାହିଁ, ଯେପରି ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ଅଛି। ଜୀବନ, ଧନ, ଜପ କିଛି ଉପକାର କରେନାହିଁ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଞ୍ଚିବା ଏବଂ ଏଠି ଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ପତଙ୍ଗ ସବୁ ଚାହେ ଇଛାସହିତ କିମ୍ବା ନିରିଛାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏହି ପୁରାଣ ଦୈନିକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣାଯାଏ, ଏଠି ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ‘ଅର୍ବୁଦ ମହିମା ଶ୍ରବଣର ଫଳ’ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠିରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଅବନ୍ତି ଖଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସ୍ରୀ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ଏହି ସଂସାର ଭୟରୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଅପ୍ରକଟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ନମନ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉପଜେ, ତାହା କଥା ଉପଖ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଭଗବାନ କହିଲେ: ଏହି ତିନିପଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଏହି ଲୋକରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟକୁମାରୀ ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।