ହରଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ଲୋକଟିଏ ପୁନର୍ଜୀବନ ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ସେ, ମହାନ୍ୟ, ବିନାୟକ ନାମରେ ଜଣାପଡିଲେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହାପରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: “ହେ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ପୁଅ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି ହେବେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତଶୃଙ୍ଗ, ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଆପଣଙ୍କର ସେବାଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ-ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ‘ଈଶାନୀ ଶୃଙ୍ଗର ମହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ବାଉନସ୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ବଳିତ ହେଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ପର୍ବତରେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ରଖିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ। ପର୍ବତପତିଙ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସେମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ହେ ପିତାମହ, ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇପଡିଛୁ। ଏଠାରେ ଆମକୁ କିଛି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞ ଭଳି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ।” ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦେବତା ଦୟାର୍ଦ୍ର ହେଲେ। ତାପରେ, ସେ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଢାଳିରେ ନିଜ ପଦଚିହ୍ନ ରଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏଠାରେ ନ ଥିବା ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଉପବାସ, ଯଜ୍ଞ, ଜପ ଓ ଏହିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, କେବଳ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମିଠା ଭୋଜନ ଦେଇ, ଏହି ପଦଚିହ୍ନର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏହିପରି, ଏହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖାଯାଇଛି—କୃତୟୁଗରେ ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଦ୍ୱାପରୟୁଗରେ ହଳଦିଆ ଏବଂ ଛୋଟ ଆକୃତିରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।” ଏପରି ଭାବେ ‘ବ୍ରହ୍ମା ପଦଚିହ୍ନର ଉତ୍ପତ୍ତିର ମହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଦୃଶ୍ୟଜନ୍ମା, ଏପରି ପ୍ରତିଞ୍ଜା କରିଥିଲେ—“ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପୂଜା କରିବି।” ସେହି ସମୟରେ ସେ ପୁଷ୍କର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାଙ୍କ ବିନା ସେଉଁଠି କୌଣସି ସଫଳତା ମିଳିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ, ତିନି ପୁଷ୍କର, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ, ଆସିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ଅର୍ବୁଦରେ ଏହି ତିନି ପୁଷ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅତି ଉତ୍ତମ ସାବିତ୍ରୀ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।