ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଜାଣି, ଦେବାଦିଦେବ ଶିବ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯଦି ପୁଅ ପାଇଁ, ସେଠାରେ ରହିବି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବି, ହେ ଦେବେଶ୍ୱର।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ଶିବ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମଧୁର କଥା କହି, କହିଲେ— “ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ନିୟମିତ ସମୟରୁ ଆଗରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛ, ଏହିଠାରେ ଏକତ୍ରିତି ଶେଷ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ତୁମ ଦେହରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ। ତୁମ ଦେହର ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଯେଉଁ ରୂପେ ଚାହ, ତାହା ନିଅ, ହେ ଦେବୀ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଘଟିବ।” ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶରେ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆସିଲାପରେ, ଶିବା ଦେବୀ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରି, ହରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଚାରିଟି ହସ୍ତ ଥିବା ବିନାୟକଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ, ହରଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, ବିନାୟକ ପୁନଃ ପ୍ରାଣ ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ବିନାୟକ ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ଏହି ପୁଅ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବେ। ଏହି ଶିଖର ତୁମ ସେବା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀୟାରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ଅତି ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବେ।” ଏପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ଈଶାନୀ ଶିଖରର ଗୌରବର ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଠିରେ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ପରେ, ସେଠି, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ରଖିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ହୋଇ ସେଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ପର୍ବତେଶ୍ୱରଙ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବେଳେ ସେମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଉପବାସରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ହେ ପିତାମହ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ ଓ ଦାନ ଭଳି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଆମେ କିଛି ସହଜ ଉପାୟ ଚାହୁଁଛୁ।” ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିବା ସୁନି, ବ୍ରହ୍ମା ଦୟାମୟ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଢାଳରେ ରଖିଦେଲେ କହିଲେ, “ଏହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ଅଚଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖ; ଏଠାରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିୟମ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ବ୍ରତ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ ଆଦି ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ସହିତ ହଜାର ହଜାର ଜଗତ ମୁକ୍ତି ପାଉଛି। ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରିବେ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବା ଦେଇ, ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ। ତେଣୁ, ଏହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି—କୃତୟୁଗରେ ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ହଳଦା ଓ ଛୋଟ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।” ଏହିପରି ମହାପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନର ମହିମା ଓ ଆରମ୍ଭର କଥା ସମାପ୍ତ ହେଲା।