ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର କୋଟିତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୋଟିତୀର୍ଥର ବିବରଣୀ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ତୀର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦାନବଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଭେଦି ଏକ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାହୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ନେକ୍ତର ପାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ରାହୁ ମଧ୍ୟ ନେକ୍ତର ପିଇ, ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ପରେ ଦେବମାନେ ସମ୍ମିଳନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ। ରାହୁଙ୍କ ଭୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଆଉଥରେ ପାହାଡ଼ ଭେଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଭଗବାନ କହିଲେ, "ରାହୁ ତୁମକୁ ଧରିବ, ଏହି ଯୋଗେ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କେବେ ଦୁଃଖ ଆସିବ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଗ୍ରହଣ ହେବାବେଳେ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଠି ଥିବା ସ୍ଥାନ 'ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ' ନାମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ହେବ। ଏହି ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, କିମ୍ବା ସୋମବାରେ ଏଠିକୁ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ।" ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ହର ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବରଣୀ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଉଁଠି ଗୌରୀ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେ ସ୍ଥାନ ନରମାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ପାପ ମୁଚିଯାଏ। କିଏଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଏତେ ମହାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ? କେବଳ ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଗୌରୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାକୁ ଜାଣି, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହେଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଯଦି ତ୍ରିନେତ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ବୀଜ ଗୌରୀଙ୍କ ଅଂଗରେ ପତିତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ସନ୍ତାନକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଆମେ ଯିବା।" ଏପରି ଭାବି, ସେମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଚତୁର ଚାଳ ଦେଇ, ବାୟୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଭବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ବାୟୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଯାଇ, ମହାଦେବ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଭଗବାନ ଶର୍ବ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଗୌରୀ ଦେବୀ ଦେବମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହୀନ ହେବ।" ଏହି ସ୍ଥାନ ଜନଶୂନ୍ୟ ଥିଲାବେଳେ, ବାୟୁ ଆସିଥିଲେ। ଏପରି କହି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଲିନ ହୋଇ, ଗୌରୀ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଥିଲେ। ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସେ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମନ, କାୟ, ବାଣୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମହିମା ପୂଜ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର।