ଏକ ସମୟର କଥା, ମୋ ପିତା ଏକ ତପସ୍ବୀ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ରୋଷରେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲି ଯେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ସେଠି ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ରାମତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କର ଅବହେଳା ଦ୍ୱାରା କୋଟି କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ତିରିଶ ମିଲିଅନ୍ ଓ ଅଧ ମିଲିଅନ୍ ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପୁଷ୍କର ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ-କୋଟି ତୀର୍ଥ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଚାରିପାଖରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ତିନି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସ୍ନାନ, ପାଠ, ହୋମ ଇତ୍ୟାଦି କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଦାୟକ। ଏହିପରି କୋଟିତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିର ବିବରଣୀ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଏକ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ରାତିରେଶ୍ୱରଙ୍କ (ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ) ଦ୍ୱାରା ପାପ ନାଶକ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦାନବଙ୍କୁ ଦୃଢ ମନେ କରି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭେଦି ଏକ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁହଁ ତିଆରି କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସିଂହିକା ପୁତ୍ର ରାହୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ; ସେ ଅମୃତ ପାନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭେଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଓ ହରଙ୍କୁ ଦୟା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ହର କହିଲେ, "ରାହୁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ। ଏହି ସମୟରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ କୌଣସି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ। ମୋର ଶପଥରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ କିମ୍ବା ସୋମବାର ଦିନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, କିମ୍ବା ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହେବେ।" ଏହିପରି କଥା କହି ଭଗବାନ୍ ହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଭେଦ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଏହା ପରେ ଏହି ସ୍ଥଳର କଥା ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୌରୀ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ମଣିଷ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ମହିମା କାହିଁକି ଏତେ ବିଶେଷ? କିବା ଏହା କିପରି ହେଲା? ଏହି କଥା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ହରିଯାଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଜାଣିଲେ ଯେ ଗୌରୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍ନ। ତେବେ, ତ୍ରିନୟନଙ୍କର ବୀଜ ଯଦି ଗୌରୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପତିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ତାହାର ସନ୍ତାନ ନାଶ ପାଇଁ ସେମାନେ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମହିମା, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।