ଏକ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପାସନା କରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଗଳ୍ପଗୁଡିକୁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ରାତିଟିକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା କଥାମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଜାଗି ଅତିବାହିତ କରେ। ପ୍ରଭାତେ, ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ସହିତ, ସେ ଯେଉଁଠି ସୁଉଚିତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସୁନା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ। ଏହି ଉପବାସ ନିତ୍ୟ ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ମୂଲ୍ୟବାନ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଅଛି। ଏଠି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଯଥାଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ଉଚିତ; ଏଠି ସର୍ପମାନେ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଟାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟରେ ସର୍ପମାନେ ଯେପରି ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ଜୀବନରେ ସୁଖ ମିଳେ। ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ—ଏଠି ଯେଉଁଠି ଜନମଜାତ ଦୁଃଖରେ ଭାଗିଦାର, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ—ସାତ ଅଧମ ଓ ସାତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜୀବ, ସେମାନେ ଏବଂ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ। ଏଠି ଜନମଜାତ ଅନ୍ଧ ଓ ଲଙ୍ଗ ମାନେ ସମାନ, ଯେପରି ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ପୂଣ୍ୟତୀର ମିଳନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଯଥାଶକ୍ତି କରିବା ଦ୍ୱାରା, ପୁରୁଷ ହେଉଁ କି ନାରୀ, ନିୟମିତ ଭାବେ ଏହି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳିଦେଉଛି, ଶୁଖା କି ଭିଜା, ସେପରି ସମସ୍ତ ପୂଣ୍ୟତୀର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ନିଜ ଫଳ ଅଛି। ସମସ୍ତ ପୂଣ୍ୟତୀରର ସ୍ନାନର ଫଳ, ଯେପରି ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏଠି ମିଳେ। ଏଠି ଅନ୍ୟ ଏକ ପୂଣ୍ୟତୀର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଗୋପ୍ରତାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ନିର୍ମଳ ଏକ। ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେପରି ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ବାରାଣସୀରେ ଅଛି, ସେପରି ନୈମିଷରେ ଚକ୍ରବାପୀ ପୂଣ୍ୟତୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏଠି ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସାକେତ ନଗରର ଲୋକମାନେ—ଏବଂ ରାଘବ କିପରି ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ମୋତେ କହ, ହେ ଧୃଡ଼। କିପରି ରାମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେହି ନଗରର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏକଥା ହେଉଛି, ରାମ ଦେବମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ—ସେ ଗୋପ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ବନର ଅନେକ ବାନର, ଯେଉଁଠି ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ବାନରମାନେ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର—ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାପତିମାନେ ରାମଙ୍କପଛରେ ଚାଲି, ଏପରି କହିଥିଲେ: "ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯଦି ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛନ୍ତି, ହେ ରାମ—"। ଏହି ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ କହିଲେ: "ଯେପରି ଜୀବମାନେ ରହିବେ, ସେପରି, ହେ ବିଭୀଷଣ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କର; ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁମାନ କରନି।" ଏପରି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟ ରାମ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋର କଥା ଯେପରି ଲୋକମାନେ କହିବେ, ହେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—"। ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ଯେଉଁଠି ଅମୃତ ଚାଖିଥିଲେ—"ଏଠି ବାନରମାନେ ଆମ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛୁ," ଏପରି ସେହି ସମୟରେ ରାଘବ କହିଲେ। ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଉଦାର ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରୀ ରାମ ପ୍ରଥମେ ଦେଉଁଥିବା ଦ୍ୱିପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋମାଗ୍ନି ପାଖକୁ ଗଲେ। ଏପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସିଷ୍ଠ ନିଜ ମନରେ ସମସ୍ତ କଥା ବିଚାର କରି, ଲିନେନ ଜମା ପିନ୍ଧି, ନିୟମିତ ନିଷ୍କାମ ଚରିତ୍ରରେ ଅନୁସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାୟକ କୌଣସି ଶୁଭ କି ଅଶୁଭ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ନାହିଁ।