ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଜେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜଳାଞ୍ଜଲି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ "କୁଳସଂତାରଣ" ବୋଲି କୁହାଯିବ, କାରଣ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଏହି ଶରୀରରେ ଏଠାରେ ଆସିପାରିବ। ତାପରେ, ସେ ଦେବଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସ୍ବର୍ଗକୁ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଚଲିଗଲେ। ଏହି କୁଳସଂତାରଣ ତୀର୍ଥର ମହିମା ଏପରି ଅପୂର୍ବ—ଏଠାରେ ରାଜା ନିଜ ଦେହରେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଏକ ବିଶ୍ୱୟ କଥା। ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ସେ ସ୍ଥାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଦାୟକ। ଏଠାରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କେହି ଯଦି ସ୍ନାନ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଠାରେ କୃତ ପିତୃତର୍ପଣର ଫଳ ପ୍ରାୟଲୋକ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଥାଏ। ତା'ପୂର୍ବରୁ ଏଠି ଜଣେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତିନି ଶତବର୍ଷ ପରେ, ମହାଦେଵ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପାଶୁପତା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ହସି କହିଲେ, "ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ହେବ। ଏହି ପବିତ୍ର ତଳାବ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଏଠି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପିତୃ କ୍ରିୟାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।" ରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ। ସେଉଁଠି ରାମ ଏକୋଇଶିଥର ଆନନ୍ଦରେ ପିତୃତର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ଆଘାତ ଦେଖି, ରାମ ଏହା କରିଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପିତା, ଯିଏ ଏକ ତ୍ୱିଜ୍ଜ ଏବଂ ତପସ୍ବୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ତେଣୁ, ଏଠି ସବୁପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ, ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଅବହେଳାରେ ଏଠି କୋଟି କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। କଳିଯୁଗ ଆସିବାବେଳେ, ପୃଥିବୀରେ ସଢ଼େ ତିରିଶି ଲକ୍ଷ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଥାଏ। ଏହିପରି, ପୁଷ୍କର ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମ୍ଲେଛମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ, ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ତିନି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ତେଣୁ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଏକ ତୀର୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ମାନବଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଭାବେ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭେଦି ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ମୁଖ ତିଆରି କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମହେଶ୍ଵର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସିଂହିକା ପୁତ୍ର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଓ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅମୃତ ପାନ କରିଛି। ଏହିପରି, କୁଳସଂତାରଣ, ରାମତୀର୍ଥ ଓ କୋଟିତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ମହିମା ଏହିପରି ଅପାର, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅନନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପିତୃତୃପ୍ତି ମିଳିଥାଏ।