ମୃକଣ୍ଡ ନାମକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ଆପଣଙ୍କର ପୁଅ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ । ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ, ଜନ୍ମରେ ଦୁଇଥର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଶିଶୁର ଦେହରେ କ’ଣ ଚିହ୍ନ ଅଛି?” ତେବେ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଏହି ଶିଶୁ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ; ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ମୋ ଶତୃଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।” ମୃକଣ୍ଡଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ଚାହିଁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ । ତା’ପରେ, ମୃକଣ୍ଡ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପୁଅର ଆୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର । ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିପୁଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଖୁବ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ । ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ— ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବକ— ସେମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ । ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ କିଛି ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଗଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ— “ଛୁଆ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ!” ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣି ଶିଶୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗିରା ନାମକ ମୁନି ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ଶିଶୁ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ତେବେ ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ । ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର ।” ତେଣୁ, ମୁନିମାନେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ । ତାଙ୍କ ପଛରେ, ଶିଶୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ନାହିଁ । ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ । ଦୂରରୁ ଆସି, ଏହି ଶିଶୁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା, ତଥାପି ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା । ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମେ ଏବଂ ତୁମେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ ।” ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଯୁବ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ଏପରେ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ନେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ । ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପିତା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି ମୃକଣ୍ଡ ଥିଲେ । ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଆ ହୋଇ ଦେଖିଲେ— “ହାଁ ମୋ ପୁଅ, ମୋ ପୁଅ!” ଦୟା ଓ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୃକଣ୍ଡ କହିଲେ— “ସେ କିପରି, ଆବଶ୍ୟକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ କ୍ରିୟା କରିନଥିବାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେଲେ?” ଏପରି ଭାବରେ ଅନେକ ଭାବେ ଶୋକ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶିଶୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ । ପିତା ତାକୁ କୋଳରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତିର କାରଣ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲାଗିଥିବା ଅନୁଗ୍ରହ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ । “ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହ, ଯେଉଁଠି ମୋ ମନର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେବ । ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବି ।” ପୁଅଙ୍କର ଅମୃତ ଉପମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୃକଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ । ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, ପିତୃକ୍ରିୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ । ଯେଉଁଠି ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଅପରିମିତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ । ତା’ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମନୁଷ୍ୟ ଉପବିତ୍ସ୍ଥ ଉଦ୍ଦାଳକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ । ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏଭଳି ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ପ୍ରଭାସାଖ୍ୟାନର ଏକାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର “ଉଦ୍ଦାଳକେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ବିଭାଗର ଅନ୍ତ ହେଲା ।