ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯେପରି ବିଶ୍ୱସ୍ତ ହେଉଛ, ମୁଁ ତୁମେ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଥିବା ଘଟଣାକୁ ଏଠାରେ କଥାହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସେଠାରେ ସେ କିପରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏହି ଉପରେ ତୁମର ଗଭୀର ଆଗ୍ରହ ଅଛି। ସେ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ସଂହାରକ ଭୟବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ। ସେଠାରୁ ପ୍ରୟାଗ ଏବଂ ପରେ କେଦାର ଯାଇଲେ। ଏହିପରି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଭାସ ଏବଂ ପବିତ୍ର କ୍ରିମିଜଙ୍ଗଳକୁ ଯାଇଲେ। ଏପରି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନର କଥା ଦୀର୍ଘ ଭାବେ କହିବାର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଯେଉଁଠି ମହାଦେଵ ଭୟରେ ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ସବୁ ତୀର୍ଥ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନରେ ପବିତ୍ର। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଆଉଥରେ ଅର୍ବୁଦ ପାହାଡ଼ ନିକଟକୁ ଆସି, ଏକ ପାଦ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର ଥିଲା। ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିର୍ବିକାର ହେଇ, କେବେ ଆନନ୍ଦ କେବେ ବିୟୋଗ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ। ଏହିଭଳି ରୂପେ, କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ନୟନରୁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ସହିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ସେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପତିର ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ପାର୍ବତୀ ବିପଦ ଦେଖି କ୍ରନ୍ଦନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ କାଠ ଆଣି ଚିତା ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗଗନବାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ତାହାର ଅର୍ଥ ଥିଲା: "ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ପୁନି ତୁମେ ପତି ପାଇବା।" ଏହି ଦେବବାଣୀ ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, କଠିନ ବ୍ରତ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଅନେକ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଭଳି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଚାଲିଥିଲା, ଶେଷରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ପାର୍ବତୀ ଏହି ଭାବେ କାମନା କଲେ: "ମୋର ପ୍ରିୟ ପତି କାମଦେଵ ଅଖଣ୍ଡ ଶରୀର ସହିତ ପୁନି ମୋତେ ମିଳୁନ୍ତୁ।" ତାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ପରେ, କାମଦେଵ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଚିନିର ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପବାଣ ଧରିଥିଲେ। ପରେ, ରତି ସହିତ, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଶିବଙ୍କ ମହତ୍ୱ ଦେଖି, କାମଦେଵର ମନରେ ଅଗାଧ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଲା। ଏହି ଭଳି ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ବା ନାରୀ, ସେ ସମସ୍ତେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ମୁଁ ସେବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଲି। ଏହା ହେଉଛି 'କାମେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଚତୁର୍ଥିସ୍କନ୍ଧର ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡର ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହିଠାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେଠି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମୃକଣ୍ଡ, ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ଏକ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ମୃକଣ୍ଡଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ନାକର ଟିପରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ତେବେ ମୃକଣ୍ଡ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ପୁଅକୁ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖିଲେ କାହିଁକି?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ହେଉଥିଲା। "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶିଶୁର ଦେହରେ କ’ଣ ଲକ୍ଷଣ ଅଛି?" ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ଏହି ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ମୋ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" ମୃକଣ୍ଡ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଲେ। ଏହିପରି ଜାଣି, ମୃକଣ୍ଡ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୁଅର ଆୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ। ଯେଉଁଠି ଶିକ୍ଷା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୂପେ ବିଶେଷ କରି ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଯାହାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ—ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ବା ଯୁବକ୍—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ ଗଲେ। ତେବେ ତୁରନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ହେ ରାଜନ୍।