ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଶୁଣି ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କୁହ। ତେବେ, ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସଙ୍ଗମର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମହିମାକୁ ଶୁଣ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ଯେଉଁଥିରୁ ଶିଖିଛି, ସ୍କନ୍ଦ ଙ୍କଠାରୁ, ଦଶ ଅର୍ବ ହଜାର ଓ ଦଶ ଅର୍ବ ଶତ ଜୀବ ନିତ୍ୟ ସଦା ବସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବତା, ଅମର, ସିଦ୍ଧ ଓ ଯୋଗୀମାନେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ସଙ୍ଗମର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଯଦି ପବିତ୍ରତାରେ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଭାଗପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମାନ। ଏଠି ଦିନେ ସୁନା ଦାନ କରିଲେ ଯେତେ ମହାଫଳ ମିଳେ, ସେଉଁ ଫଳ ଏଠି ମିଳିଯାଏ। ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଦୁଇ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ, କିମ୍ବା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟାଇ ଲଟକିଥାଏ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ବିଶେଷକରି, ପୌଷ ମାସରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବହୁତ ଫଳ ମିଳେ। ପୌଷ ମାସରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏହି ମାସରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଘୃତ ଭରା ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ଛୋଟ ବଡ଼ ଯେତେ ପାପ ଅଗଣିତ ଜନ୍ମରେ ହୋଇଥାଏ, ସେସବୁ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ। ଯିଏ ପୌଷ ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରତ କରେ, ରାତି ସରା ଜାଗି ଦୀପ ଜଳାଏ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ହରିଙ୍କ ଗୁଣକଥା ଶୁଣି ରାତି ଜାଗିଥାଏ, ସେ ଶୁଭ ଦିନେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସୁନା, ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ। ଏହି ପୂଜା ପ୍ରତିବର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି। ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ଭବ ସେଉଁଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅହିଂସ୍ର ହୁଏ, ଯେପରି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସର୍ପ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଲାଭୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ କଷ୍ଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସପ୍ତ ଅଧମ, ସପ୍ତ ଉତ୍ତମ ଓ ସେମାନେ ନିଜେ ମିଶି ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ଜନ୍ମଜାତ ଅନ୍ଧ ବା ଲଙ୍ଗଡ଼ ସମସ୍ତେ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେପରି ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ସଙ୍ଗମ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଯେଉଁଯେଉଁ କ୍ଷମତାରେ କରିପାରିବେ, ପୁରୁଷ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ନାରୀ, ସମସ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ଭିଜା ସମସ୍ତକୁ ଜଳାଇଦିଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକପଟେ ରହିଯାଏ, ଏଠି ସ୍ନାନର ଫଳ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସମାନ ମିଳେ। ଏଠି ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଗୋପ୍ରତାର କୁହାଯାଏ, ହେ ପାପ ନାଶକ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେପରି ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ବାରାଣସୀରେ ଅଛି, ସେପରି ନୈମିଷକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚକ୍ରବାପୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପରିଚିତ।