ପର୍ବତ ଉପରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସେଠାରେ ନାଗମାନେ ପୃଥିବୀର ଉପରିଭାଗକୁ ଭାଙ୍ଗି ଆସିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଷ୍ଠା ଓ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସେଠାରେ ରୁହିଗଲେ। ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥନା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। କିଛି ନାଗ ଦନ୍ତକୁ ମୁସଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଥରରେ ଚେନ୍ଦି କରୁଥିଲେ। ଦେବମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ମନ ଲଗାଇ, ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଦେବୀ ଏତେ ଖୁସି ହେଇ, ସେମାନେଠାରେ କୁହିଲେ: “ମୁଁ ତମମାନେ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। କି ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ?” ନାଗମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ନାଗରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଛୁ। ଆପଣ ଆମକୁ ଶାପ ଓ ଅଗ୍ନିର ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବ।” ଦେବୀ କହିଲେ: “ଭୟ ଛାଡି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲେ, ତୁମେ ପୁଣି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଯିବା। ଏଠାରେ ନାଗ ସରୋବର ଭୂମିରେ ପ୍ରକଟ ହେବ। ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେଉଁଠି ଦୁର୍ଘଟଣାର ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ। ଭୂମିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ଆନନ୍ଦ ଏଠାରେ ମିଳିବ।” ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତରେ ରୁହିଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ, ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଅତି ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନାଗୋଦ୍ଭବ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଅର୍ବୁଦର ତୃତୀୟ ଭାଗରେ, ପ୍ରଭାସ ଅଞ୍ଚଳର ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ। ଏଠିଏ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ—ଯେଉଁଠି ଗୁପ୍ତ ଜାହ୍ନବୀ ଅବସ୍ଥିତ, ରାଜନ୍। ଯେଉଁଠି ଯଥାଯଥି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହେବ। ଏହି ଜାହ୍ନବୀ କେବେ ଆସିଲେ? ମୋର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା। ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଶିବ ନିଜେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। କିଛି ଅନ୍ୟ କାରଣରେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ସହିତ, ମୁଁ ଏଠି ପର୍ବତରେ ରହିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପର୍ବତର ମାଧ୍ୟମରେ ଗଙ୍ଗା ଚିନ୍ତାରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଗୌରୀ, ଅତି ଗର୍ବିତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହି ମିଳନ ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ। ଜାହ୍ନବୀ ସହ ମିଳନ ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଜଳ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଲି। ମୁଁ ଜଳରେ ରହିବି, ଜଳରେ ଭକ୍ତି ରଖିବି। ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ, ଦେବମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗୌରୀ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏଠି ଶିବ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ, ଗୌରୀ ଶିବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ମୁକ୍ତିର ଜ୍ଞାନରେ ଶିବ ଏଠି ଆସି, ଚାରିପାଖି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ। ଗୌରୀ ଦେଖିଲେ—ମହାଦେବ ଜଳରେ ଉପବାସ ରଖି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁରେ କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ? ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଲେ—ମହେଶ୍ୱର ଗଙ୍ଗାରେ ଲିନ ଅଟୁଟ। ତାପରେ, ହରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ଦେବୀ, ନାଗମାନେ, ଶିବ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କାହାଣୀ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ମହାନ।