ହେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ସ୍ବପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହଁ, ହେ ବୃତ୍ରନାଶକ, ତେବେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଏକ ଦୂତକୁ ହ୍ରଦ ପାଖକୁ ପଠାଇଛି। ଏଠାରେ ପିତୃଗଣ ତିଳଓଦକ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୃପ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ମୋ ଦୟାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ତିଳଓଦକ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ଗୟା ତୀର୍ଥର ସମାନ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ମୁଦ୍ଗଳ ନାମକ ମହାପୁରୁଷ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ—ମାମୂ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ 'ମାମୂ ହ୍ରଦ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୃଥିବୀରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ଅଭିଲାଷୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତୁ। ତାପରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—କେଉଁ ସମୟରେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ? ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ କରିଲେ କିଏ କଣ ଫଳ ପାଏ? କିଏ ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ? ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଯୁଗରେ, ମହିଷା ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇ, ସେ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ବସିଥିଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଦେବସଭାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେ ଯେପରି ଚାହେଁ, ସେପରି ତାପ ଦେଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠା ହୋଇ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ କ'ଉଁଠି ଯିବୁ? କ'ଣ କରିବୁ? ଆମେ ଅଶ୍ରୟହୀନ," ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲାପରେ, ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି କହିଲେ—"ସେ ମହିଷାସୁର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଜୟ, କିନ୍ତୁ ଏକ ମହିଳା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାନ୍ତରେ ଯାଇ, ଯିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କର। ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅବତାର ନେବେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର କହିଦେଉଛି।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ରୁଷି କହିଲେ—ଏପରି ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଠି, ବାଣୀର ଆଧିପତ୍ୟ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ। ତିନି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ଏଠି ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ତୁତିଗୀତରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ, ଗୁରୁପ୍ରତି ନିଷ୍କାମ ଓ ଅହଂକାର ହୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ଉପାସନା କଲେ। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦୀପର ପ୍ରଭା ଭଳି ଏକ ତେଜ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଉଦିତ ହେଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଏକ ମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିରାଜିତ ଶକ୍ତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।