ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷି ଏକ ଦିନ ଦ୍ୱିଜାତିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ନିଜ ଉତ୍ତମ କର୍ମ ଫଳରେ ମୁଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି। ଏବେ ମୁଁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବି। ତୁମେ ଯଦି ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଛ, ତେବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କିଛି କଥା କହିବି।” ସେ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏଠି ଦିବ୍ୟ ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୋକ, ତିଆ, ନିଦ୍ରା, ଅଳସ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ବିପରୀତରେ ଏଠି ଅନେକ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏଠିକୁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୋଷ ଦେଖିଛି—ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକ ମାତ୍ର ଦୋଷ ଅଛି। ଏଠି କୌଣସି ନୂତନ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ଏଠି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏଠି ମାନେ ପୃଥିବୀରେ କରାଯାଇଥିବା ଉତ୍ତମ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରେ କମ୍ ପୁଣ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଏଯାଁ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିନାହିଁ। ଏହିପରି ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ପତନ ହେଉଥିବା ଦେଖିଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ଦୂତ, ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ତୁମେ ଏହି କଥା ଏନ୍ଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଦେବା। ମୁଁ ଏପରି କର୍ମ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ କେବେ ପତନର ଭୟ ରଖିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଏପରି ଲୋକ ଅର୍ଜନ କରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ପତନ ନାହିଁ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏହି କଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏପରି କହି, ମୁଦ୍ଗଳ ମୁନି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅନାସକ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୂତ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ତୁମେ ଦେବଦୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏନ୍ଦ୍ର ଦୂତକୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବା ଓ ମୁଦ୍ଗଳ ମୁନିଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଏନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବଦୂତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ମୁଦ୍ଗଳ ମୁନି ଦୂତକୁ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅଭିଭୂତ ହେଲେ, ଏମିତି ଯେ କିଛି ଲେଖାଯାଇଛି ବା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଦୂତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେରି କରିଥିବା ଜାଣି, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ଏନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂତ ଅଭିଭୂତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା; ଏହି ଦେଖି ମୁଦ୍ଗଳ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏବେ ମୁଦ୍ଗଳ ଆକାଶରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହାତରେ ବଜ୍ର ଉଚ୍ଚ କରି ରଖିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏନ୍ଦ୍ର ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠି ବାସ କର। ଏକ ଉପହାର ଚୟନ କର, ତୁମର ମନରେ ଯାହା ସଦା ଅଛି, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ। ହେ ଏନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଉପହାର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ହେ ବୃତ୍ର ନାଶକ, ତେବେ ସନ୍ଦେହ କରିନଥିବା; ମୁଁ ଦୂତକୁ ହ୍ରଦକୁ ପଠାଇଛି।” ଏଠି ପିତୃମାନେ ପିଣ୍ଡଦାନରେ ପରମ ତୃପ୍ତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି। ମୋର କୃପାରେ ଏଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ଗୟା ସମାନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ପାଇବେ। ମୁଦ୍ଗଳ ମୁନି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ଏଠି ମହାତ୍ମା ନାରଦ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ।