ତୁମେ କପିଳାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଦରକାର ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଧର୍ମକଥା କହୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଏଠି ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ। କପିଳା କହିଲେ—"ମୋ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ ନାହିଁ। ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟ—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ସତ୍ୟ ଅଧିକ ଭାରୀ। ତେଣୁ, ମୋ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ଏହି ଉଦାତ୍ତତା ଦୁର୍ଲଭ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ ନାହିଁ।" ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ କପିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା। ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଅଶୁଭ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ। "କପିଳା, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଶପଥ ଏବଂ ବ୍ରତ ପାଇଁ କଥା କହିଛ। ତେଣୁ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମର ପୁଅଁଠାରେ ଯାଅ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସତ୍ୟବାଦୀ କପିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏ ଗାଈ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ ଉପକାର କରିପାରିବି? ଶୀଘ୍ର କହ।" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋତେ ତିଆସ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି, ତେଣୁ ତୁରନ୍ତ ପାଣି ଆଣ।" ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଏହା ସତ୍ୟ।" ତାପରେ ସେ ଧନୁରେ ବାଣ ଲଗାଇ, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଭୂମିକୁ ମାରିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଶୁଭ୍ର, ଶୀତଳ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ପାଣି ଭୂମିରୁ ଉଦ୍ଗମିତ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣା ସମୟରେ ନିଜେ ଧର୍ମ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତୁମ ସତ୍ୟବାଦିତାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହୁଛି—ତୁମ ସମାନ କୌଣସିଏ ନାହିଁ। ତୁମ ତେଜସ୍ୱୀ ଗୁଣରେ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ। ବିଶେଷ କରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ, ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ। ତୁମ ନାମରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ହେବ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲକ୍ଷଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଠାରେ ଦାନ ଦେଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, ସେମାନେ ଅପାର ଫଳ ପାଇବେ।" "ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଜଳରେ ତିଆସରେ ପୀଡ଼ିତ ପୋକା ଓ ପତଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ତେବେ ଭକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟବାଦିତା ଥିବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କିପରି ଅଧିକ କଳ୍ୟାଣକାରୀ ହେବ! ରାଜା, କପିଳାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ତାପରେ କପିଳା, ଗାଈ ଓ ଝୁଣ୍ଡ ସହିତ, ଏଠାରୁ ଉପରକୁ ଯାଇଲେ। ତେଣୁ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେଠାରେ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଅଗ୍ନି ହରାଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ତାକୁ ପାଇଥିଲେ। ଯୟାତି ପଚାରିଲେ, "ଏଠି କିପରି ଅଗ୍ନି ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲା? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁଛି, ମହାମୁନି।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦାୟାନ୍ତ ହୋଇ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇଥିଲା। ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ସେମାନେ ମୃତଦେହ ସମାନ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କଲା। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବାରୁ କେବଳ ଅସ୍ଥି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା। ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆସରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଗ୍ନି ଏକ ଚଣ୍ଡାଳର ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଘରେ ଆଣି, ପାଣି ଦେଇ ଧୋଇଦେଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ—"ଏବେ ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧୀ ଲୋକରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏପରି ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ। ମୁଁ ଅଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବି ନାହିଁ, ଏହି ଭୂମିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।