ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି କହିଲେ—"ଓ ପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ସ୍ୱୟଂକୁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ସବୁବେଳେ ପଶୁମାନେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର। ଏବେ ଆମର ଉତ୍ତର ଶୁଣ, ଯାହା ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶ୍ରାମ କରି ଆସେ, ସେପରି ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମିଳନ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ସେମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମାଁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ସମୟରେ, ଝିଅ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ—'ମୋର ଶିଶୁ ପେଣପା ଅସହାୟ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଃଖିତ। ଏହି ପୁଅ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ବିଶେଷକରି ଏବେ। ସେ ବିପଦ୍ସ୍ଥଳରେ ଘୁଞ୍ଚେ, ଅନ୍ୟ ପାଳିରେ ଘୁଞ୍ଚେ। ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ମହାନୁଭାବମାନେ; ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯିବି।' ତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—'ତୁମେ କପିଳାଙ୍କୁ ଯିଅନାହିଁ; ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନ ହେବ।' ଏଠାରେ ଧର୍ମବାଦୀ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବେ ଗାଇଥିବା ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। କପିଳା କହିଲେ—'ମୁଁ କଦାପି ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ତିନିକି ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରେନି। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଯଦି ତୁଳାରେ ରଖାଯାଏ, ତେବେ ସତ୍ୟ ଉପରି ହୋଇଥାଏ। ଏହିପରି, ମୁଁ ମୋର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ।' 'ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ତମ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛ, ଏହିପରି ଦୁଃସାଧ୍ୟ କାମ! ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ସତ୍ୟ ପାଇଁ କଦାପି କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କଥା କହି, ସେମାନେ କପିଳାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା। 'ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଦାପି ଅଶୁଭ କିଛି ଘଟେ ନାହିଁ। ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କପିଳା, ଶପଥ ଓ ନିୟମ ପାଇଁ କଥା କହିଛ। ତେଣୁ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମର ପୁଅଁଠାରେ ଯାଅ।' ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲେ; ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ କପିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ ଉପକାର କରିପାରିବି, ଗାଈ? ଶୀଘ୍ର କହ।' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ତୃଷ୍ଣା ମୋତେ ବିପଦ୍ଦେଇଛି; ତେଣୁ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ପାଣି ଆଣ।' ରାଜା କହିଲେ—'ମୁଁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହେନାହିଁ; ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ସେଟି ସତ୍ୟ।' ତେଣୁ, ସେ ଧନୁରେ ତୀର ଧରି, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଭୂମିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ସେତେବେଳେ, ଶୁଭ୍ର, ଶିତଳ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ଧର୍ମ ନିଜେ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଧର୍ମ କହିଲେ—'ତୁମ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତୁମ ସମ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତୁମ ତେଜରେ, ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ପାଣିର ସ୍ଥଳ ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ। ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆସିବେ, ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।' 'ତୁମ ନାମରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟମୟ ହେବ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଠାରେ ଦାନ କଲେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି—' 'ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୁଭ୍ର ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ— ତେବେ ଭକ୍ତି ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେତେ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବେ! ରାଜନ, କପିଳାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।' ତାପରେ, କପିଳା ଗାଈମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ପାଳି ସହିତ ଉପରକୁ ଯାଇଗଲେ। ଏହିପରି, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—'ଏଠାରେ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଅଗ୍ନି ହରାଇଯାଇଥିଲା ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।