ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, “ମାନ୍ୟବର ରାଜା, କେବଳ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ମାତ୍ରରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବତା-ସମ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଏକ ଦିନ ସ୍ନାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଓ ଫଳଦାୟକ।” ଏହିପରି ମହିମାମୟ ‘ପଙ୍ଗୁ ତୀର୍ଥ’ ଉପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ପୁନି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଏହା ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଯମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋଭୀ, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ସେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ନ ଥିଲେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ନ ଥିଲେ ପବିତ୍ର; ତାଙ୍କ ମନ ଭରିଥିଲା ଧୂର୍ତ୍ତତା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟାୟ କାରଣରେ, ଯମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ନରକ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏକଦିନ, ଅତି ଦୂର ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ସେ ରାଜା ଦୁଃଖରେ କ୍ଳାନ୍ତ, ଭୁକ୍କ ଓ ତିରିକ୍ତିରେ ଅତିଶୟ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ। ଏକ ଝିଲିକ ଜଳାଶୟ, ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା, ମାଛ, ମଗର ଓ ଘରିଆଳ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ତିରିକ୍ତିରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠି, ଏକ ମଗର ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲା ଓ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି, ଯମ ନିଜ ଦୂତମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଠି ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ କର; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ସେ ଦୂତମାନେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମହିମାମୟ ‘ଯମତୀର୍ଥ’ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୂମି ‘ବରାହତୀର୍ଥ’ ଅଛି, ଯାହା ସଦା ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ନିବାସର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ବରାହ ରୂପେ ଭୂଦେବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଏହି ଶୁଭ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପୁନର୍ବାର ଯିବି। ଏହି ରୂପେ ହେ ହରି, ତୁମେ ସଦା ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଅବସ୍ଥାନ କର। ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠି ତୁମ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସଦା ଲୋକମଙ୍ଗଳରେ ନିବେଶ କରିବି।” ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଅତି ପବିତ୍ର ଏକ ଜଳାଶୟ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ। ଏଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁଚିଯାଏ। ସେଠି ପିତୃଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଏହି ଦିନରେ ବିଶେଷ କରି, ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠି ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅସଂଖ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ। ସେଠି ଦାନ କରିବାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଜେତେ ଲୋମ ଅଛି ଦେହରେ, ସେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ ମିଳେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ମହିମାମୟ ‘ବରାହତୀର୍ଥ’ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠି, ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବେ, ପ୍ରଭା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ରାଜନ୍, ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ୨୭ ଝିଅ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ନିତ୍ୟ ରୋହିଣୀରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଝିଅମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଚକ୍ଷୁରେ ଲୁହା ନେଇ, ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆମେ ଦୋଷ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପତି ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।” ତାହାରେ ସେ କହିଲେ, “ମୋ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।” ଏପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟମୟ ଗାଥା ଏଠି ଶେଷ ହୁଏ।