ଏହି ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିଭୁଜା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଭକ୍ତ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ଯେ, “ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।” ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏକ ଦେବତା କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଅଟୁଟ ଅଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାମୀ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ବୃତ୍ର ନାଶକ, ମୁଁ ସାତ କଣ୍ଡର ଭୂମିର ରାଜା। ମୋତେ ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣ, ମୁଁ ହୃଷୀକେଶଙ୍କର ଏକ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ। ଏବେ ମୁଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଛି, ତୁମର ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ବଜ୍ର ଛାଡ଼ିବି।” ଏଭଳି କଥା କହି, ସହସ୍ରନୟନ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଠୋଠ ଚାଟିଲେ। ସେ ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଘୂରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଆକାଶ ମେଘରେ ଢାକିଗଲା, ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏହି ରାଜା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତାପରେ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଉଁଠି ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ। ହୃଷୀକେଶ ଘନମେଘ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଚୟନ କର, ଯଦିଓ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହେଉଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ।” ଏହାପରେ ଅମ୍ବରୀଷ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି ଓ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ସଂସାର ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗର ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲୋକମାନେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ। ଆପଣ ସତ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କୃପାକରି କର୍ମ ଯୋଗ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ତେବେ କେଶବ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏହି ଯୋଗ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଶୁଣି ଅମ୍ବରୀଷ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସଦା ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥାନ୍ତୁ। ଏହି ଲାଗି ମୁଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆପଣଙ୍କର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରେ।” ସେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ସେଇ ମନ୍ଦିରରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦକୁ ଗୃହଣ କରି ରହିଛନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କର୍ମ ପୂଜାର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଯେଉଁମାନେ ନୃପାର୍ବୁଦ ନଗରରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ରାତିରେ ସଦା ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିଏପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସେଇ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରରେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଦିନ ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଯେଉଁଠି ହରିବାସର ଆସେ, ଏହି ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନଥାନ୍ତି। ଏକ ଲୋକ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, କେହି ହଜାର ଜଣ ଦୁହିତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଏ, କେହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, କେହି ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥାଏ, କେହି ହିମାଳୟକୁ ଗଲାପରେ ସେଠି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, କେହି ସୁତୀର୍ଥରେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପ୍ରବାହ ନିକଟେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, କେହି ଉପବାସରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ଯେଉଁଠି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମିଳିଯାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନଥାନ୍ତି।