ନାରଦ, ଶୌନକ, ହାରିତ ଏବଂ ଦେବଳ—ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ। କେହି କେହି ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, କେହି ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରୁଥିଲେ। କେହି ହବି ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ବିଗ୍ରହକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମ ନେଲା, ସେମାନେ କହିଲେ—“ହେ ରାଜା, ଆପଣ ସଦା କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଛନ୍ତି, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ? ଆପଣ ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ।" ତେବେ ରାଜା କହିଲେ, “ମୋର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଘଟଣା ସଠିକ୍ ଓ ତଥ୍ୟବଧାନ, ବିଶେଷକରି ଏଠିରେ। ପୂର୍ବେ ଏହି ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ମୁଁ ଏକ ପଖାଳି—ଟିଆ ପକ୍ଷୀ—ଭାବେ ବସୁଥିଲି। ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟା ଓ ଶକ୍ତିରେ, ମୋ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ସହ ମୋର ଜନ୍ମ ହେଲା। ଆଜି ଏହି ଦେବଙ୍କ କୃପାରେ କଣ ଫଳ ପାଇବି, ମୁଁ ଜାଣେନି।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ—ଏପରେ ବେଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏହି ନିୟମପାଳନ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଲେ। ଏହିପରି, ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଧନ୍ୟ ରାଜା ବେଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ସେଠାରେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶିବଙ୍କ ଆକୃତି ସଦୃଶ ଅନେକ ପାଥର ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥଳର ପଶ୍ଚିମ ପାଶରେ ପିନାକୀନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଏଠି ଥିଲେ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ଗଣ, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦାନବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ ସ୍କନ୍ଦ ହରାଇଗଲେ, ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଓ ବୀରଭଦ୍ର ପରାଜିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ—ନାମୁଚି, ଯିଏ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଦାନବକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କବଚ କାଟିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ଦାନବ ହତ୍ୟା ହେବା ପରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ହରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସେଠି ରହିଗଲେ। ତାପରେ ହର କହିଲେ—“ଭଲ ମନୁଷ୍ୟ, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ବାସ କର, ଏହିଠାରେ ଏକ ବର ମାଗ।” ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଏଠି ସଦା ରହୁ, ଏହି ହ୍ରଦରେ ଆପଣ ଅଚଳ ରୁହନ୍ତୁ।” ତେଣୁ, ଏହି ହ୍ରଦ ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ରହିବ। ଯେଉଁମାନେ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇବେ। ସେହିପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ତଳନ୍ତୁ ଏଠି ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ଥାନ କେଦାର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏଠି ମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ମିଳିଯାନ୍ତି। ଏବେ, ହେ ରାଜା, ପ୍ରାଚୀନ ଏହି ଘଟଣା ଠିକ୍ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ଶୁଣନ୍ତୁ। ଅଜପାଳ ନାମକ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ନ ଥିଲା ହାତୀ, ପଦାତି, କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ସେନା। ସେ ରାଜା କେବେ ଅପନ୍ନିବାସୀଙ୍କୁ କର ଲାଗୁନଥିଲେ। ଯଦି ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅପରାଧ ଘଟିଯାଏ, ସେ ଦୟା ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଫସଲ ରସ ଭରିଥିଲା। ଏପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।