ଅର୍ବୁଦ ନାମକ ସର୍ପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ଦିର ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ଅର୍ବୁଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମିତ୍ର, ଆଜି ଏଠାରେ ତୁମେ ନମ୍ରତା ସହିତ ସୁଖୀ ରୁହ । ଏଠି ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଏକାଥିରେ ରହିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ, ଭାଇ, ମୋର ଏକ ଅନୁରୋଧ ଅଛି, ମୋ କଥା ଶୁଣ । ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଆସୁ—ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ ।” ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେଠାରେ ଦେବତାମୟ, ଶୁଭ ଗଛମାନେ ବହୁଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ନଦୀ-ଜରଣା ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ମୁନିଙ୍କ କଥାରେ, ଅର୍ବୁଦ ସେଠାରେ ଅନ୍ଧକୁପରୁ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ । ଏହିପରି ଉଦାର ଅର୍ବୁଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନ୍ଧକୁପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ । ତାପରେ ସେ ଅର୍ବୁଦ ସର୍ପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏ ଧୃତିମାନ୍, ତୁମେ ଏକ ବର ଚୟନ କର ।” ତେବେ ଅର୍ବୁଦ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ । ଏହି ପବିତ୍ର ଝରଣା ଯାହା ଏହି ଶୃଙ୍ଗରେ ବହୁଛି, ଏଠି ମୁଁ ସଦା ବାସ କରିବି, ମୁନି, ମିତ୍ରତା ଓ ପ୍ରେମରେ । ଏଠି ଯଦି କୌଣସି ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳା କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁତ୍ର ପାଇଥାଏ । ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଯଦି ଏଠି ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏଉଁଥିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ । ଏଠି ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ ଫଳ ପାଇବେ ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ନନ୍ଦିବର୍ଧନଙ୍କ ସମ୍ନିପାତ କରି କହିଲେ, “ବର ଚୟନ କର, ଶିଶୁ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି, ନିର୍ମଳ ଏକ ।” ତେବେ ନନ୍ଦିବର୍ଧନ କହିଲେ, “ମୋର ସ୍ଥିତି ଏଠି ସଦା ଅବିଚ୍ଳିତ ରୁହୁ । ଯେପରି ମୁଁ ଅର୍ବୁଦ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେପରି ପୃଥିବୀରେ ମୋର ନାମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଉ ।” ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଏଠି ନିର୍ମାଣ କଲେ । ସେଠି କଠଳ, ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ବ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ବିଳ୍ୱ, ଦାନା ଗଛ ଥିଲେ । ଏଠି ଅରୁଣ୍ଧତୀ ସହିତ ମୁନି ପ୍ରମୁଖ ଋଷି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାପୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦଶା ଲାଭ କରନ୍ତି । ଏଠି ମାଘ ମାସରେ ବିଶେଷତଃ ଯେଉଁମାନେ ତିଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହତ୍ ଫଳ ପାନ୍ତି । ଅଧିକ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କେବଳ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ପାଆନ୍ତି । ସୂତ କହିଲେ: “ଏହିପରି ନିଜ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ସେଠି ରହିଲେ । ସେ ମୁନି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠାରେ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ । ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କେବଳ ପାଣି ପିଇ ରହିଲେ । ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଶୀତକାଳରେ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ । ଏପରି ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବସିଷ୍ଠ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଷିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୁଦ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅମୃତ । ତୁମେ ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମହାତ୍ମା । ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଜ୍ଞାନମୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । କାଶୀଶ୍ୱର, ପାହାଡ଼ର ନାଥ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର । ଗୌରୀପତି, ଶୁଭ ଶ୍ୱଭାବ ଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।