ଏକ ଦିନ, ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ତାହାର ଗୁରୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି ଥିଲେ। ସେ ବହୁ ଜିନିଷ ନେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଧଳା ଜଟା କାଠରେ ବନ୍ଧା ଦେଖିଲେ। ତାହା ଦେଖି ସେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ହାଏ, ମୋ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହେଲା—କିପରି ଏପରି ଦୁର୍ବଳତା କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗିଥିବା ମୋ ପାଖରେ ଆସିଲା?” ସେ ଭାବିଲେ, “ମୋ ଅସାବଧାନତା ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ ଦ୍ୱାରା ବଂଶର ନାଶ ହେବ।” ଏହି ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଗୌତମଙ୍କୁ ଜଣାଯାଇଲା। ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶିଶୁ, ଘରକୁ ଯାଅ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପରି ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କର।” ଗୁରୁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ଗୁରୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଦେୟ ମିଳିବା ଉଚିତ; ମୋର ଆତ୍ମସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଏହାରୁ ଆସିଛି।” ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ଆପଣ ଖୁସି ହୋଇ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ମଦୟନ୍ତୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ନୀତିମତୀ ଜନାନୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ନୀତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଗୁରୁପତ୍ନୀ କହିଲେ, “ଶିଶୁ, ମଦୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଯାଅ ଓ ତୁରନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ଆଣ।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ଭିକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମଦୟନ୍ତୀ ଏହି ସମୟରେ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, କୁଣ୍ଡଳ ଦିଅ; ମୁଁ ଏହା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବି।” ଗୁରୁପତ୍ନୀ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଜୀବନ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କର।” “ମୋ ନାମରେ ଅନୁରୋଧ କର; ସେ ତୁମକୁ କୁଣ୍ଡଳ ଦେବେ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ମହିଳା, ମୋତେ କୁଣ୍ଡଳ ଦିଅ; ସଉଦାସ ତୁମକୁ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।” “ଚିହ୍ନ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖା, ବ୍ରାହ୍ମଣ।” ସେ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଗଲେ ଓ ଚିହ୍ନ ଚାହିଲେ। ରାଜା କହିଲେ, “ଉତ୍ତଙ୍କ, ସେଇ ନୀତିମତୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ମୋର କଥା ଯାଇ କହ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ମଦୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇଲେ। ତାହାପରେ ସେ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କୁ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି କୁଣ୍ଡଳ ନିଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।” ତକ୍ଷକା ସଦା କୁଣ୍ଡଳ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଅଭିଳାଷା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହା ଜାଣି ଉତ୍ତଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଫେରି କହିଲେ। “ରାଜା, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ କୁଣ୍ଡଳ ଆସିଲାବେଳେ ମୁଁ ସେଠିରେ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ପରିଚୟ କରିପାରିଲି।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ଜିଜ୍ଞାସାରୁ କହ, ରାଜା, ଏବଂ ତୁମ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ଆଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଗରୁ ମୋ ପାଖରେ ଏପରି ହେଲେ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏତେ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପ ମୋ ପାଖରେ ଆଛି। ଏବେ ତୁମେ ଦୋଷ ମୁକ୍ତ ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଯାଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ନମସ୍କାର।” ଉତ୍ତଙ୍କ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡିତ, ସେ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହାକୁ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମରେ ବନ୍ଧି କୁଣ୍ଡଳ ଭୂମିରେ ରଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତକ୍ଷକା, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆସିଲେ। ଉତ୍ତଙ୍କ ଫଳ ଏକତ୍ର କରି ଭୂମିକୁ ଉତ୍ତରିଲେ। ସର୍ପମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ସିଧା ଆସୁଥିବା ଦେଖି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଉତ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଗହ୍ୱରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦରେ ଦେଖି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୂମିକୁ ଫାଟି ଦେଲେ। ଏଠାରେ ସେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ଓ ଗୁଣଗୁଣିତ ଘୋଡା ଦେଖିଲେ।