ବେଦ ତଥା ତାହାର ଅଙ୍ଗ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ ଓ ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର — ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥମାନେ ଭକ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ନିମନ୍ତେ, ଗୁରୁର ରୂପରେ ଏକମାତ୍ର ତୁମେ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟରୁ, ଆମେ କେମିତି ଭାବରେ ତୁମର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ଭୂମିପୁତ୍ର, ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ତୁମେ କାମିକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉପଦେଶିତ ପଥ ଅନୁସାରେ ମୋର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।" ସେଉଁଠି ଏହି ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ଶୈବ ସଂହିତାକୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭୁଲିଯାଇଛ।" ଏହା ପରେ, ସେଉଁଠି ଏକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି, ମୁକୁନ୍ଦ ଓ କମଳାସନ (ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମା) ଦୁଇଁଜଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ଶୋଣଗିରି ନାଥଙ୍କ ଦେଉଳ ତିଆରି କଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ ଖନନ କରିଲେ। ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେଠାରେ ଏକ ନଗରୀ 'ଅରୁଣା' ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ତାଳ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ସେଠାରେ କୁଆଁର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଗୋଲୋକ ସେଠାରେ ଗୋଶାଳା ହେଇଗଲା, ଏବଂ ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଭୂତ, ପିଶାଚ, ବେତାଳ, କଟପୂତନା ଓ ଏହିପରି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଉଁଠି ଦେବ ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ରୂପେ, ଉତ୍ସୁକତାବଶତଃ, ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ କେବେ କାହାପାଇଁ ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ, ସେ ସର୍ବଦା ଚମକୁଥିବେ। ବହୁ ସମୟ ଧରି ସେମାନେ ଦନ୍ତ (ଭକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଶୋଣାଦ୍ରି ନାଥଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱିକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ନିଜେ ନିଜେ ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ଫୁଲ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସଦା ପାଠ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ପ୍ରଣାମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଷଡଂଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧିରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମୁଁ ମୋ ପିତା ଶିଳାଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏକଥା ଶୁଣିଥିଲି। ତଥାପି, ମୋ ମନରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସୁକତା ଆସିଛି, ଏହି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉତ୍ସୁକ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତୁମେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଏହି କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଡକ୍ଷାୟଣୀ କିପରି ଶିବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏବଂ କିପରି ସେ, ପତିଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ବିରୋଧ କଲେ। ତାପରେ, ହରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବୀରଭଦ୍ର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତୁମେ ଶୁଣିଛ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗଣମାନେ କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ହାତ କାଟାଯିବା, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆହତ ହେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ସେ ଦେବୀ ପୁନି ହିମାବତଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେବତା, ତାଙ୍କର ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ, ସ୍ଥାଣୁ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବାସ କଲେ। ସେ ଦେବତା, ନିଜେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ଦେବୀ ଯିଁ ଏପରି ଘଟଣାରେ ବିଚଳିତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ବିଧବା ହେଉଥିବା ଦୁଃଖରେ, ପୁନି ସେ ଦେବଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ଚାହିଲେ। ପୁନି, ତାଙ୍କ ମାତା ମେନା ଓ ପିତା ହିମାବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।