ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ, ଏକ ଅସୀମ ଦୀପ୍ତିର ସ୍ତମ୍ଭ ସମ୍ନାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଏହି ଅଲୌକିକ ଆଲୋକ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଏହାର ମୂଳ କ’ଣ, କାରଣ କ’ଣ? ଏହା କେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ? ଚାରିପାଖରେ, ଉପରେ, ସବୁଠାରେ ଏହି ଦୀପ୍ତି କେତେ ଦୂର ଯାଏ? ଏପରି ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା, ସତତ ଜାଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଚିନ୍ତା ଭାରରେ ଅତିଭାରିତ ହୋଇ, ଆଲୋକର ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକି ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଅତି ଗର୍ବିତ ଭାବେ କହିଲେ—‘ଏଠାରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ଆସିଛି, ଏହାକୁ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଏହି ଅସୀମ ଦୀପ୍ତିର ମୂଳ କିମ୍ବା ଶିର ଯିଏ ଦେଖିପାରିବ, ସେଠିକି ତାଙ୍କର ସଫଳତା।’ ଏହି ଅହଂକାର ଓ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ, ଦୁଇଁଜଣ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଅଦମ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଏକାଏକ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହି ଦୀପ୍ତିର ଶିର ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଚିରଅବିଚଳିତ ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଏହି ଦୀପ୍ତିର ମୂଳ ଖୋଜିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ଭୂମିକୁ ତଳକୁ ମୁହଁ ଦେଇ ନାକରେ ଫାଟି ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରଳୟମୟ ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଲା। ସେଉଁଠିଯେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ଦେଖିଲେ ଏହି ଦୀପ୍ତି ସେଇ ଭାବେ ଅବିଚଳିତ ଅଛି। ଭୂମିର ଫାଟରୁ ନାଗମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ସେ ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତର ମୂଳ ଗଠିର ଭଳି ଦେଖିଲେ। ଦୂରରୁ ଭୂମିର ଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାର ବହୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବେଙ୍ଗ ଓ ମଧୁର ଶତ୍ରୁ ବି ଦେଖାଦେଲେ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଭୂମିର ଧାରଣ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ। ଆତଳ, ବିତଳ, ସୁତଳ, ଏବଂ ନିତଳ ଏହି ସପ୍ତ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାତାଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଭୋଗବତୀ ନାମକ ଶହର, ଯାହାକୁ ବୈରୋଚନୀ କୁହାଯାଏ, ସେଠାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଉତ୍ସୁକତା ଏତେ ବଢିଗଲା ଯେ, ସେ ସବୁଝିଏ ‘ଏହା ଦେଖିଲି, ଏହା ଦେଖିଲି’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ। ଏହିପରି ତଳକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାକରେ ସମୁଦ୍ରର ଘନ ଜଳକୁ ଫାଟି ଦେଲେ। ଭୂମି ମାତ୍ର ଫାଟିଗଲା, କିନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ର ବିପୁଳ ଭାବେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା। ଏପରି ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମନ ଭ୍ରମ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଖୁର ଘସିଯିବା, ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଶରୀର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଅନୁଭବ କଲେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପଛକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ଲାଗିଥିବା କ୍ଲାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇ ପାତାଳ ଗଭୀରରେ ରହିଗଲା। କିଛିପରି ଉପାୟରେ, ସେ କୂଏଁର ମୁଣ୍ଡରେ ନୁହେଁ, ବହୁ ଦୂରରୁ ବାହାରିଲେ। ଦୀପ୍ତିର ସ୍ତମ୍ଭ ସହ ଲଗା ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ମଣିର ଦାଡ଼ିର ଭଳି, ସେ ଉପରକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ତେବେ, ସେ ଏହି ଅସୀମ ଦୀପ୍ତିର ମୂଳ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଅପାର ଆଲୋକ ପୂର୍ବରୁ କେଉଁସି ମୂଳ ନଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବତା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଭିମାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଥିଲେ। ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ, ଅଭିମାନ ତ୍ୟାଗ କରି, କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ଶୀଘ୍ରେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ। ଏବେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉପରକୁ ଲାଫ ଦେଲେ, ମୁହଁ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇ ନିରାଧାର ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଖ ନିକଟରେ ଥିବା ଜଳ ତାଙ୍କର ପାଖ ମାର୍ଗରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ତିବ୍ର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିର ଅପରିଚୟ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ।