ଅରୁଣ ନାମକ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ, ଦେହ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଏଠିରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ। ଅୟୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ ଓ ଅବନ୍ତିକା—ଏହି ସବୁ ପୁଣ୍ୟ ଭୂମିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଥିଲା। ଏପରି କଥା କହିଶେଷ, ଶିଳାଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ବଡ଼ ଭାର ରଖିଛ। ତୁମର ମନ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ଆବେଶିତ, ଏହା ଯଥାଯଥି। କିନ୍ତୁ, ଏହି ବିଷୟକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କେମିତି କହିଯିବ? ଏବଂ ମହାନ୍ତ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ କିପରି ବୁଝିପାରିବେ? ଏବେ, ତୁମେ କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶିବଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ପକାଅ। ଶିବଙ୍କ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅବିରତ ଓ ମନୋହର। ତଥାପି, ମୋ ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କିଛି ଅଂଶ କହିବି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ମହାଦେବ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ହିତ ଭାବେ ରହିଥିଲେ। ସେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରୁ ତ୍ରୟମ୍ବକେ ପରମେଷ୍ଠିନ୍—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରଜୋଗୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଦେଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନର ନିୟମ ପାଇଁ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଭାବେ ପରିଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପଦମାସନୀ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମାରୁତ, ସର୍ପ, ଗୃଧ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ପୁଲହାଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଆଗ୍ନି ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଚ୍ୟବନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ପୌତ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ସନ୍ତତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପଦ୍ମଜ ଓ ପଦ୍ମନାଭ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶାସନ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୂଢ଼ତାଜନିତ ବିବାଦ ହେଲା। ଅଧିକ ରଜୋଗୁଣ ବାହାରକୁ ଦେଖାଗଲା, ଯେପରି ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ। କିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରପିତାମହ ବିମୂଢ଼ ହେଲେ? ତୁମୁହେଁ ରୂପାନ୍ତର ହୋଇ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ନିଜେ ହତ୍ୟା କଲ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମୟେ ସମୟେ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମୋ ନିଜ ଶ୍ରମର ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାସାଗରରେ ଡୁବିଯାଏ, ସେଇ ସମୟରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ମହାସାଗରରୁ ଏକ ସର୍ପ ଉପସ୍ରୋତ ହୋଇ ବେହିଯାଏ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଥିବା ତୁମର ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲ। ମୋ ଚାରିଟି ମୁହଁରୁ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱକୁ ମୁଁ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହିପରି, ଭୈକୁଣ୍ଠ, ମୋ ପାଇଁ କାହାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଉଚିତ ତାହା କହ। ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵର କହିଲେ: ଏପରି ରାଗ ଓ ଅହଙ୍କାରରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବଡ଼ ଗର୍ବରେ କଥା କହିଲେ। ବୁଝ, ତୁମେ ମୋର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଛାଡିଥିଲି, ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭକୁ ବଧ କରିଥିଲି।