ପୌଷ ମାସରେ, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନେୟୀ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ବୈଶାଖ ମାସରେ ଶିବତନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଵିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଅଧୀନରେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ପ୍ରାବୋଧିକା ତିଥିରେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ ସାମନ୍ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଶନିପ୍ରଦୋଷ, ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର, ବ୍ୟତୀପାତ ଦିନ ଓ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦୀକ୍ଷା, ବ୍ରହ୍ମୋପଦେଶ, ବିବାହ, ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଇତ୍ୟାଦି ଶୁଭ କ୍ଷଣରେ, ନିଜ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର, ସମୃଦ୍ଧି, ବିପଦ ବା ଭୟ ସମୟରେ, ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ, ପାଦ ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଲେ, ଯଦି ମନେ ପଡ଼େ କିମ୍ବା ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ କେହିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ, ଗୁରୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ପରି, "ମୁଁ ଆଉ କଣ କହିବି, ବତ୍ସ?" ବୋଲି ହାତ ଉଠାଇ କହିଲେ। ସ୍ମରଣ କଲେ ମନ ଓ କାନ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଶ୍ରବଣ କଲେ ଶ୍ରବଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ଅରୁଣ ଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଶୁଭ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅୟୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ ଓ ଅବନ୍ତିକା ପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ବ୍ୟାପକ। ଏପରି କଥା କହି ପରେ, ଶିଳାଦ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃକଣ୍ଡୁର ପୁତ୍ର ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛ। ତୁମର ଜିଜ୍ଞାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କେମିତି କହାଯିବ? ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ସୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିବେ କି? ଏବେ ତୁମେ କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମହାଦେବଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ ମନେ ପକା। ଶିବଙ୍କ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷକ। ତଥାପି, ମୋ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିଶେଷ କଥା କହିବି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ସେଉଁଠାରୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସୃଜନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପ୍ରଭାଗରୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ପରମେଷ୍ଠି (ବ୍ରହ୍ମା) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରଜୋଗୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଦେଇଲେ। ସେଇ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନର ନିୟନ୍ତା। ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଅଂଗୁଠିରୁ ଦକ୍ଷକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ପଦତଳରୁ ପଦ୍ମାସନୀ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମାରୁତ, ସର୍ପ, ଗୃଧ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ପୁଲହାଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଭୃଗୁଠାରୁ ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ଚ୍ୟବନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ପୌତ୍ରମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରିଦେଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପଦ୍ମାସନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମଜ ଓ ପଦ୍ମନାଭ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ଉତୟ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟରେ ମୋହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିବାଦ ହେଲା। ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ରଜୋଗୁଣ ବାହାରେ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ପରି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଏହିପରି ମହାବିଶ୍ୱର ପିତାମହ କିପରି ମୋହିତ ହେଲେ? ତୁମଠାରୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ବିନାଶ କରିଥିଲ। ସେଇ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସଦା ତୁମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ପବିତ୍ର କଥା ଶ୍ରବଣ କରି, ଜୀବନ ଧନ୍ୟ ହୁଏ।