ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ମଣିଷ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଦେହରେ ଯେତେ ସବୁ ପାପ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ସେଠାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ୍ ଥିବା ଲୋକମାନେ ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ର ହୋମ କରନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମହାପାପ ନାଶ ପାଇ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରବ୍ରତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ନିୟମ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଏଠି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମହିମା ଦେଖିବାକୁ ଅମୃତ ସାଗର ନିଜେ ଆସିଥିଲେ। ନିୟମ ଓ କ୍ରମାନୁସାରେ ବହୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଏହି କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠିର ନାମ ଆଗରେ ରଖି, ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦୟାରେ ସେଠି ଅଦ୍ଭୁତ ମହାନ୍ତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ସଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଇଁ। ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରନ୍ତି। ଏଠି ଯେପରି ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ତାହା ମିଳେ ନାହିଁ। ଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ dampatī ମାନେ ଏଠି ଯେପରି ମନୋରଥ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ତାହା ସଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ଥାନର ଫଳ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଠାରୁ ବଡ଼। କେବଳ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗ୍ରଣୀ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଢେଢ଼ ବର୍ଷ ପରେ, କିମ୍ବା ଏଠିରେ ଏଠି ଅଠାଈ ତିନି ବର୍ଷ ଚାରି ମାସ ପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା କ୍ରିୟା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଲେ ଯେପରି ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ନିଜକୁ ସ୍ନାନ ଓ ଦନ୍ତଧାବନ କରି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ, ଗୌରୀ ଆଦି ମାତୃଗଣଙ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ନିଜ ସାଧ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା କିମ୍ବା ସାଧ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଆକୃତି ତିଆରି କରାଯିବ। ତାପରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ସୋମ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ସୋମ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ସୋମ ସୂକ୍ତ ଯଥାଯଥ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ମଣ୍ଡଳରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାହାର କଳା ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଚାରି କୋଣରେ ବାହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରଖିବା ଦରକାର। ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର, ସେ ଅବିଧୂର୍ବା, କୁମୁଦର ବନ୍ଧୁ। ଅମୃତକିରଣ ଧାରୀ, ସୋମ, ଉଦ୍ଭିଦପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତାରାପତି, ରାତିର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଷୋଡଶ ନାମରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ନିୟମାନୁସାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। ମାସ ପ୍ରତିମାସ ଶେଷରେ ଯେଉଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁନଃପୁନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଭଲଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶିର ନମାଇବା ଦରକାର। ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚାଦର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।