ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ପଶୁମାନେ ତାହାର ଉତ୍ତାଳ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରକାଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଉଛନ୍ତି। ତାହାର ତଳଭାଗରେ ଶବର ଜନମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏଠିରେ ଦୁଇ ମା ର ପୁଅମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ଏହି ଅତିଶୟ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏଠିରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭାସ୍କର ନାମକ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ଶୋଣ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅମରାଚଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ଏଠିରେ ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଦୂର ଶିରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାହ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଦର୍ଶନ କରି ମେନା ଓ ହିମବାନ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଚୁଲ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କର ଜଟା ଦେଖି ଲୋକ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି। ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଶିଖର ତଳେ ଗଭୀର କଳା ବଦଳ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ହଜାର ଚରଣ ଓ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନଦୀମାନେ ଶୋଷିଯାଇବା ଅସ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶରତର ବଦଳ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଉପଲବ୍ଧ କରି ଏକ ବଳୟ ଗଠନ କରନ୍ତି। ତାହାର ଶିଖର ଟିପ୍ସରେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଚିପଟି ରହିଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଅତି ଅପ୍ରାପ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଭୟଙ୍କର ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନାମରେ ତେଣୁ ନୁହେଁ। ଏଠିରେ ତକ୍ଷକ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ ନାଗମହାରାଜଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ ନିଜର ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଶିବ ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ପଦ୍ମନଦୀ ବହିଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଅନୁକ୍ରମେ ହଂସ ଓ ଵରାହ ରୂପ ନେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାମାନେ ସହିତ ଅରୁଣାଚଳ ନାଥଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଥିଲେ। ତଥାପି, ମନମଥ ଶତ୍ରୁ ଦୟାମୟଙ୍କ ଶରୀରର ବାମ ଅର୍ଦ୍ଧ ଲାଭ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗ, ଯାହା ମାନବଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଦାନ କରେ, ଏଠିରେ ବିସ୍ଥାପିତ ଅଛି। ଏହା ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏକ ଦିଘା ଉତ୍ପ୍ଳବନରେ ମାନବଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ମହାପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଭକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିବ ସହ ସଂଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ଭିଦ୍ୟାଧର ନାଥ ଦୁର୍ବାସା ଶାପର ଦାସ୍ୟତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ମହେଶ୍ୱର ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୈବ ନାଥ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୂଷଣ ନାହିଁ; ଶିବାଗମ ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ। ବିରାଗ ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ନାହିଁ; ମୁକ୍ତି ଚାଏଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱାର ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ନିବାସ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି; ଏହି ପାହାଡ଼ ନିଜେ ପାହାଡ଼ ନାଥ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଶିଳଦାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଭରା କଥା କହିଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମାନବମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବେ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନରକଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି?" ଏଠିରେ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।