ଏଠାରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ପର୍ବତର ବର୍ଣ୍ନନା ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ ଜନ, ମହା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଶୁଭ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତ ସୁମେରୁ, କୈଳାସ ଏବଂ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଉପରିକ୍ଷେପ କରେ। ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛମାନେ କାମଧେନୁ ଗଛମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏମିତି ଜଙ୍ଗଲି ଶିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ମାତ୍ର ହିଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଲେ ତାଙ୍କର ଦେହ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ହେଉଥିବା ମେଘମାନେ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ଏବଂ ବାଂଶ ମାନେ ମଧ୍ୟ ରଣ୍ଧନ କରନ୍ତି। ଅମାବାସ୍ୟାର ତମସା ରାତିରେ ଜୁଗନ୍ତି ପୋକମାନେ ଆଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟରେ ଚମକିଯାନ୍ତି। ନଦୀ ତଟର ଗଛମାନେ ଏଠାରେ ସଦା ଏକତ୍ର, ବିଘ୍ନ ବାଧା ବିନା ଏକତ୍ର ରହିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ତାଲି ଶିଖର ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପଶୁମାନେ ଏହି ପର୍ବତର ଢାଳ ଉପରେ ସଦା ଚରାଇଯାନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶବରମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। କିପରି ବିବରଣା କରିବି? ଦୁଇ ମାଆର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସିଂହ, ବାଘ ଏବଂ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏଠାରେ ଭାସ୍କର ନାମକ ପର୍ବତ ଦେଖାଯାଏ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି। ଶୋଣ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅମରାଚଳ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠାର ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳର ଗୁହାମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ଦୂର ସୀମାରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ସମର୍ଥିତ। ଏହି ପର୍ବତ ଦେଖିବାକୁ ମେନା ଓ ହିମବାନ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଗଛ ଓ ଲତାର ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ତାଙ୍କର ଜଟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପର୍ବତ ପରିଚିତ। ତାଳି ଶିଖରର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଏହି ଶିଖର ତଳେ ଗଭୀର କଳା ମେଘ ରହେ। ଏହି ପର୍ବତର ହଜାର ଚରଣ ଓ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନଦୀମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶରତ ଋତୁର ମେଘମାନେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖରର ଟିପ୍ସ ଉପରେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲଗି ରହିଛି। ଏହି ପର୍ବତ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ହୋଇଥିବାରୁ ତାହାର ହିଂସ୍ରତା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ନାମରେ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ତକ୍ଷକ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ ପାଇଁ ନାଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତ ତାହାର ଅଠ ରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଶିବର ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ପଦ୍ମ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ। ବ୍ରହ୍ମା ଏଠାରେ ହଂସ ରୂପ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାମାନେ ସହ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମନମଥର ଶତ୍ରୁ ଦୟାଳୁ ଶିବଙ୍କର ଶରୀରର ବାମ ଅଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ନିବେଶିତ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶୁଭକର୍ମାନେ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ସାଧନା କୁ ବିନା ବିଘ୍ନ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବାରେ ପଞ୍ଚ ମହାପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।