ଏକ ସମୟର କଥା, ଗୌରୀ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏକ କୁମାରୀ ଜଣେ ଏକ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଗଳାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ଗୌରୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଥିବା ଚିହ୍ନଟିକୁ ଉଠେଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚିହ୍ନଟି ପୁନି ତାଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଲାଗିଗଲା। ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି କ’ଣ?” ପରେ ଜଣା ପଡିଲା—“ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ।” ଏହି ବୁଝିବାରେ ଦେବୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ଅନ୍ୟମନେ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ନାଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହା ପାଇଁ କୁମାରୀ ଗୌରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ—“ମୁଁ ଅତି ଅବିବେକରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧର୍ମର ରୂପରେ କିଛି ଅଧର୍ମ ହୋଇଯାଇଛି। ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ଶିବ ଭକ୍ତ ମହିଷ ଦୈତ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରିଛି। ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ସହଜରେ ଲଭ୍ୟ ହେଲେ ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଏକଶ ଅଡ଼ଚଣରେ ପଡିଗଲେ। ବିଶେଷଭାବେ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଅଜୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେଇଥିଲେ। ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପାପ କିପରି ଦୂର କରିବି? ମୁଁ ଶମ୍ଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ pilgrimage କରିବି। ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁଁ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶିବ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟରେ ବିପରିତ ହେଇଥିଲେ, କହିଲେ—“ହେ ପାର୍ବତୀ, ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଅଠାଇଶ କୋଟି ଧର୍ମ ଅଛି, ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମ୍ରତା କରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପାଞ୍ଚ ମହାବ୍ରତ ହେଉଛି ଶିବପଥର ଉତ୍ସ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଦା ଲଭ୍ୟ—ଶିବ। ଅସୂୟା ରହିତ, ଶିବଭକ୍ତ, ଓ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ନମ୍ରତାରେ ନିବାହ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଯିଏ ସବୁ କିଛି ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶିବ ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହେବା ଉଚିତ। ଶିବ ଧର୍ମଭଙ୍ଗକୁ କୌଣସି ସଂକୋଚ ନାହିଁ, ନାଶ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ଶକ୍ତି ସହସା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଦେବୀ, ସେ କେବେ ଜୟିତ ହେବା ନାହିଁ; ଏହି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାନନ୍ତି। ମହାର୍ଷିମାନେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପିତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଥିଲେ—“ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମହିଷ ଦୈତ୍ୟ ପରି ଏକ ମହିଷ ହେଉ।” ଦୈତ୍ୟ ଶାପ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ନମ୍ରତା କରି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ମହିଷ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନାଶ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେବା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା, ଏହା ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ। ଶିବର ରୂପ ହେଉଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପେକ୍ଷା ହେଲେ କେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ? ସିଦ୍ଧମାନେ ଦୟା କରି ତୁମେ ଶାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଛ। ଶାପର ଦୋଷ ଆସିଲାପରେ ମହିଷ ରୂପ ଦୂର ହେଲା—ତାପରେ ଅରୁଣାଚଳ ନାମକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ମହିଷ ରୂପରେ ଅଭିମାନରେ ଭରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ପୂର୍ବରୁ ତିନି ନଗରରେ ତିନି ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ ରୁଦ୍ର। ଦିକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ବିନା ଦିଆଯାଇଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ନାଶ କରିବା ଉଚିତ। କେତେବେଳେ ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଦରିଦ୍ର ତ୍ୟାଗୀମାନେ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟାଖ୍ୟାରୁ ଦୃଢ଼ ଆସ୍ଥା ପାଇଲେ। ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।