ଏହି ସମୟରେ, ଦାନବ ମହିଷାସୁର ତାଙ୍କର ମାୟାବଳରେ ପୁଣିଥରେ ଏକ ମହିଷର (ମହିଷ) ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇ, ମହାର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ତେଣୁ ଗୌତମ ଋଷି କହିଲେ, “ତୁମରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବସିଛି। ତୁମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ କରିଛ? ଏହା କେବଳ ମୂଢତା ଓ ଭ୍ରମ ଦେଇଥାଏ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଦେହମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ତୁମେ ଅପସାରଣ କରୁଛ। ନଚେତ, ଏହି ତୁଚ୍ଛ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ କ’ଣ ବଡ କଥା ଅଛି? ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ସଂଯମ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ପୁରାତନ କାଳରେ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।” ଏପରେ ଦେବୀ ନିଜ ଅନେକ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ମହିଷାସୁର ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଇ ମାଟିରେ ଗଡାଗଡି ହେଉଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରାଯାଇ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତିଡ଼ିଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ତ୍ରିଶୂଳର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଭେଦିତ ହେଲା, ରକ୍ତ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ଏହାପରେ ଦେବୀ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମହିଷାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟ ଦେଖି ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀଘୋଷଣା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ହସ୍ତ ଯୋଗ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ: “ହେ ଅମ୍ବିକା! ଆପଣ ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରୂପ ହୋଇ, ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରି, ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଜଗତେ ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ। ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଜୀବନ୍ତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରୂପ ଏଠାରେ ସ୍ଥିର ରହୁ। ତ୍ରିଶୂଳ, ଘଣ୍ଟା, ଅଙ୍କୁଶ, ଢାଳ, ଖପର, ବଜ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ, ଯେପରି ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷଣେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ ଲାଭ କରେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଶତ୍ରୁଭୟ ନାହିଁ। ସେ ସଦା ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଁ ଉପାସିତ। ସେ ସଦା ଏବଂ ସବୁଠାରେ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ, ପୂଜିତ ହୁଏ। ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ, ସଦା ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।” ଏପରି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଦେବୀ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ,” ବୋଲି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଯାଇଲେ। ସେ ମାତୃମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରହି ତାହାର ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ତଳୁଚ୍ଛି ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଗଳାକୁ ତକ୍ଷଣାତ୍ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ। ଗୌରୀ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଥିବା ଚିହ୍ନକୁ ନେଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଇ ଚିହ୍ନ ପୁଣି ତାଙ୍କ ହସ୍ତତଳରେ ଲଗିଗଲା। ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏହା କ’ଣ?” ସେ ବୁଝିଲେ, “ଏହା ଶିବଭକ୍ତ ଚିହ୍ନ। ମହିଷାସୁର ଏକ ଶିବଭକ୍ତ!” ଏହା ଜାଣି ଦେବୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ବିଚାର ବିନା ଏକ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ନାଶ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଦେବୀ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଆଗକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୋର ଏକ ଅବିବେକୀ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଧର୍ମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଧର୍ମ ହୋଇଯାଇଛି। ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ଏହି ଶିବଭକ୍ତ ଦାନବ ମହିଷାକୁ କ୍ଷତି କରିଦେଇଛି। ସହଜରେ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ଯାହା ଲାଭ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଶତ ଅବରୋଧରେ ପୀଡିତ ହୋଇଗଲେ।