ଏଠି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ନିସ୍ପତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ପାଣ୍ଡବ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦୁଇପ୍ରକାର ଫଳ—ଇଚ୍ଛା ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦେଇଥାଏ। ଏଠି, ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଫଳ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ। ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ପ୍ରବଳ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ସୋମ ଓ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଶ୍ୱଦେବ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥ ଅବସ୍ଥିତ। ଚାରିପାଖରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସୁନ୍ଦର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଏ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ନଦୀ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ କୁମ୍ଭ ନଦୀ ଅଛି। ଗଙ୍ଗା ମୂଳରେ ରହିଥିଲେ, ଯମୁନା ଆକାଶରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଉଥିଲେ। ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିଲା। ଅନେକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୋନାଦ୍ରିର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଦୃଶ୍ୟମାନ, ତଥାପି ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏତେ ତୀର୍ଥ ଏକ ସ୍ଥାନରେ କିପରି ମାନବମାନେ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବେ? ତୁମେ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଲୁଚିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠିକୁ ଗଲେ। ଏବଂ ମୁଁ, ଅରୁଣାଚଳ ପାହାଡ଼ରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ମହଲ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି, ଯାହା ନାନା ଉତ୍ସବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ନାନା ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ହବନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏଥିବା ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି। ପୂର୍ବକାଳରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିଥିବା ରାଜାମାନେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲେ, ଯାହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏହା ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିଥାଏ। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ କିପରି ଶାନ୍ତି ଲାଗିଥିଲେ? ଅରୁଣାଚଳ ପାହାଡ଼ରୁ କିପରି ଏତେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼, କଳି ଯୁଗରେ ପନ୍ନା ପାହାଡ଼। କୃତ ଯୁଗରେ ଏହା ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୂର ଚାଲିଥିଲା ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ତିଆରି ଥିଲା। ଦୀରେ-ଦୀରେ, ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ସହିତ, ଅରୁଣାଚଳର ପ୍ରଭୁ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ। ତାପରେ, ଗୌରୀ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଅରୁଣାଚଳ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେଲା? ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ, ଦେବମାନେ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବିଦ୍ଧିବତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। “ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାରୀ, ତୁମେ ତାମ୍ର, ରକ୍ତିମ, ଚାୟା, ଅତି ଶୁଭ। ତୁମେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତିମ, ଶିବ, ପରମାତ୍ମା—ନମସ୍କାର। ତୁମର ଆକୃତି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ବ। ମେଘ ଓ ନଦୀରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷା ହେଉ। ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ମଧ୍ୟ ତୁମରୁ ଆସିଛି, ଓ ପରମାତ୍ମା। ମହାଦେବ, ଦୟାମୟ ଲାଲ ପାହାଡ଼ର ନାଥ, ଶୀତଳ ହେଉ।” ଏପରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ। ପୁନଃ ନଦୀ ଓ ଧାରାଗୁଡିକ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ତଥାପି, ଉତ୍ତଳ ଉଦୟ ରବିର ଶତ ଶତ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଜଳ ମୁକ୍ତ ହେଉଥିଲା, ନଦୀ ଓ ଧାରା ତାଙ୍କ ଜଳ ନିସ୍ରାଣ କରିଥିଲେ।