ପୌଷ ମାସରେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏକ ମହାପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶୈବ କୁହାଯାଏ। ଏଠି ମାଘ ମାସରେ, ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୟାମୟ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆଗ୍ନେୟ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଭାଗ୍ୟଦାୟକ। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ, ଅନଙ୍ଗ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବୈଷ୍ଣବ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। କୁବେର ଦିଗରେ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ, ସୌର ତୀର୍ଥ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ବୈଶାଖ ମାସରେ, ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ଦିନ ସାରା ଆତ୍ରେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଈଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଆଶ୍ୱିନୀୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ୱିନୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସ୍ନାନ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ପାଣ୍ଡବ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ଧାତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଫଳମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱେଦେବା ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନିଅନ୍ତି। ସୋମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ମହାତୀର୍ଥ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅବସ୍ଥିତ। ସୁନ୍ଦର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ଚାରିପଟେ ଦେଖାଯାଏ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ପବିତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ ନଦୀ ଥିଲା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଭ କୁମ୍ଭ ନଦୀ ଅଛି। ଗଙ୍ଗା ମୂଳରେ ରହିଲେ, ଯମୁନା ଆକାଶରେ ବିରାଜିଲେ। ଏହା ସହିତ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଉପଲବ୍ଧ ପାଇଁ ଅନେକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୋଣାଦ୍ରିପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିବାକୁ ସହଜ ନୁହେଁ, ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିମାନେ ଅଗମ୍ୟ। ପୃଥିବୀର ମାନବମାନେ କିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ? ତୁମେ, ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଵଳନ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଏବଂ ମୁଁ, ଅରୁଣ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି। ପୂର୍ବକାଳରେ, ଶତ୍ରୁଦଳିତ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ଶିବଲିଙ୍ଗ ରୂପୀ ପର୍ବତର ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଚିତ, ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ମରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କିପରି ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲେ? ଅରୁଣ ପର୍ବତରୁ କିପରି ଏହି ତୀର୍ଥମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ? ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଥିଲା, କଳିରେ ଏହା ମାରକତ ପର୍ବତ ହୋଇଗଲା। କୃତ ଯୁଗରେ ଏହା ଅନେକ ଯୋଜନ ଜାଗା ଜୁରିଥିଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୁ ନିର୍ମିତ ଥିଲା। କ୍ରମେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅରୁଣାଚଳେଶ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ତାପରେ ଗୌରୀ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "କିପରି ଅରୁଣାଚଳ ଶାନ୍ତ ହେଲେ?" ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗୌତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଅରୁଣାଚଳ ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାରକ।