ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ସୂଚିତ ହେଉଛି ଯେ, ଜଣେ ଭକ୍ତ ଜଦି ଦକ୍ଷିଣାବଳୀରେ ପରିକ୍ରମା କରେ, ତେଣୁ ସେ କ’ଣ ଉତ୍କ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ପରିକ୍ରମାରେ ଏତେ ଶକ୍ତି ଅଛି ଯେ, ମହାପୂରୁଷମାନେ ଅରୁଣ ପାହାଡ଼କୁ ପୂଜା କରି, ନୂତନ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏଉଁ, ଜଣେ ନାରୀ ଶୋଣ ପାହାଡ଼ର ସେବା କରି, ନାକ ଓ କଥା କହିବାର ଶକ୍ତି ଲାଗିଥିଲେ। ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ଦାନ ଝରଣାର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଭାସ୍କର ପାହାଡ଼ରେ ବସି, ଚକ୍ଷୁ ଲାଗିଥିଲେ। ଏଉଁ, ପ୍ରତର୍ଦନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବା ପରେ, ସେ ଏକ ମୂକୁ ମୁହଁ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଅରୁଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ପାଇଲେ। ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେ ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ସେବକମାନେ ବ୍ୟାଘ୍ରମୁଖକୁ ଦେଖିଲେ। ନାରଦ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ, ତାଙ୍କର ଅସମ୍ମାନର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଶିବଭୂମି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୁଇ ଯୋଜନା ପରିଧିରେ ବିସ୍ତୃତ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ତାପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଶାପର ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଶାପମୁକ୍ତି ଦେଲେ। ଶୋଣାଚଳ ନିକଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ, ଜଣେ ଲୋକ ନିଜ ଚାହିଦା ଅବସ୍ଥିତ ବସ୍ତୁକୁ କାଠର ପାତ୍ରରେ ଲୁଚାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ସେ, ପିଆସା ହେଇ, ଏହି ପବିତ୍ର କାଠର ପାତ୍ରକୁ ତୀରରେ ରଖିଲେ। ଏପରେ, ଶୋଣାଚଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ କାଠର ପାତ୍ରଧାରୀ କିପରି ତାଙ୍କର ଗତି ପାଇଲେ? ଅचानक ନିଜ ଚରଣ ଦେଖି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ନିଜେ ଏହାକୁ ନେଇ, ଦେଖି, ଅରୁଣ ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶିବଙ୍କ ମହାଭକ୍ତମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ଏଉଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାଳୀ, ଉଦୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ, ଅରୁଣ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସେ ଶୋଣ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। ନଳ, ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରି, ନିଜେ ନିର୍ମିତ, ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରିୟ ଯାହା, ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଆଦର କଲେ। ଇଲା, ଅचानक ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଇ, ଗୌରୀ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଅଭିନ୍ନ ରହିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସେ ଶୋଣ ପାହାଡ଼କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ, ସୋମଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଓ ଭକ୍ତିରେ, ସେ ଅରୁଣ ପାହାଡ଼କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏହିପରି, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ, ସେ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇନାହିଁ। ପୁନଃ, ଭୃଗୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସେ ଶୋଣ ପାହାଡ଼କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଉଁ, ସରସ୍ୱତୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ଶ୍ରୀ, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଭାସ୍କର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦକ୍ଷିଣରେ। ପାହାଡ଼ରେ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ସୀମାର ଶେଷରେ, ଶୋଣ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରଭୁ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ବଡ଼ ଛାୟା ସଦା ବୃତ୍ତାକାର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହାର ଚାରିପାଖରେ ଅଠ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଅଠ ଦିଗପାଳମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବକୁଳ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଥି ତମାମ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ସଦା ଦେଇଥାଏ। ଏହିଭଳି, ପୂଜା, ଉପଦେଶ, ଶାପ ମୁକ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଦୈବିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଏହି ପାହାଡ଼ ଓ ଏହାର ପରିସରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ଦୟା ଏବଂ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି ସବୁଠୁ ବଡ଼।