ଏଠାରେ, ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କର ମୋହ ଦୂରିଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ହେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତୁମେ ଦେହିକ ଅସ୍ୱସ୍ଥତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯିବ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେ ମହେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ଅରୁଣାଚଳ ପର୍ବତ ରୂପେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅରୁଣଗିରି ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମନ ନିୟମ, ନିୟମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି ଅନୁଭବ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହିବେଳେ, ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ଶ୍ରୀହରି କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ତାହାର ଗୁଣ ଓ ଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ନଥିଲା। ହାୟ, ଏହି ଅବସ୍ଥା କେତେ ଦୁଃଖଦାୟକ, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମୁହଁଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେଇଛି! ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଦେବମାନେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଉମାଙ୍କ ପତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାହା ପରେ ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ଵର, ଜ୍ୟୋତିର ରାଶି, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଏହି ଜ୍ୟୋତିରୁ ଅନେକ ସ୍ପର୍କ ଓ କିରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରୀହରି, ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି, ଉଠିଲେ। ଶ୍ରୀହରି କହିଲେ, "ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅସମୟରେ ଶୋଇଯାଇଥିଲି।" ଏବେ ସେ ନିଜେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କାମ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ଅନ୍ତରେ ବିରାଜିଥିବା ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାହା ପରେ ସେ ଏଶାନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦୁଷ୍ଟ ନାଶକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମହେଶ୍ୱର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଉଠ।" ତାଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକ ନାଥ, ତ୍ରିଗୁଣ ଧାରଣ କର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଶ୍ରୀହରି କହିଲେ, "ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେଶ୍ୱର, ତୁମ ଅଂଶରେ ଦେବତାମାନେ ରୂପାନ୍ତରିତ। ମୋତେ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷା କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମୋହିତ କରିଛ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ଭାର ତୁମ ଉପରେ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?" ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଅନୁତାପ ଦେଖି, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, "ମୁଁ ଏ ଭୂମିରେ ଅରୁଣାଚଳ ରୂପେ ବିରାଜି ଅଛି।" "ପୂର୍ବକାଳରେ ମୁଁ ପୂର୍ବତନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଏହି ଶାନ୍ତ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରୂପ ଦାନ କରିଥିଲି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ। ନଦୀ, ଝରଣା, ମେଘର ଜଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅନ୍ଧଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି, ଅଙ୍ଗହୀନଙ୍କୁ ପଦଚାଳନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଓ ରୋଗମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।" ଏପରି କହି, ଶମ୍ଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ହରି ମଧ୍ୟ ଅରୁଣାଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏହି ଅରୁଣାଚଳ ପର୍ବତକୁ ଦେବମାନେ ଝିଅଁ ଅଟବୀରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଚାରିପାଖରେ ବେଦ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ଶ୍ରୀହରି ଏଠାରେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ତିଆରି କଲେ—ଏକ ଅପ୍ସରା ବଂଶ। ପଦ୍ମନୟନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ରେ ସ୍ନାନ କରି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ ହେଲେ। ଭାସ୍କର, ଜ୍ୟୋତିର ମଣ୍ଡଳ, ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ମେରୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ସୋମ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପ ଅଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ, ଶିବଙ୍କ ବାଣୀର ପ୍ରଭାବରେ ପୁନଃ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି, ଏକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଶାପରେ କଷ୍ଟପିଡିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ର, ବଳ, ପାକ, ନାମୁଚି ଓ ଜୃମ୍ଭାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଅନେକ ପାପ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶେଷ ସୀମାରେ ଶରଣ ନେଲେ।