ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କଲେ, ଅତି ଅପରାଧୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସୃଷ୍ଟିର ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଦାନ ଦେଇ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ହୋମ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଝିଲିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ । ଏହି ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଏବଂ ମହାପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ । ଏହି ପୋଖରିରେ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ସଦା ରହିବ । ମୋର ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଦା ଏଠାରେ ହେବ । ଏଠାରେ ସଦା ସୁନା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୋଷାକ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦେବମାନେ ସହିତ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା । ସେଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ପୋଖରି ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲା । ଏହିପରେ, ତପସ୍ୱୀ ଆଗସ୍ତ୍ୟ, ଯିଏ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଏହି କଥା କହି, ସରୟୂ ତୀରରେ ଥିବା ଋଣମୋଚନ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ । ଏଠାରେ, ସାତ ଶତ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା-ପୋଖରି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଲୋମଶ ନାମରେ ଅଛି । ତାହାପରେ, ତାଙ୍କୁ ଋଣମୁକ୍ତି ମିଳିଲା, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଗଲା । ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହାଗୁଣ ଦେଖ । ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଋଣର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଏଇ ତିନିପ୍ରକାର ଋଣ — ଲୋକିକ ଓ ପାରଲୋକିକ — ଏଠାରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ । ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁରନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ଏହିଠାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଯଥାବିଧି ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ସ୍ନାନ କରି, ସୁନା, ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ । ଏହିପରେ, ଆଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ଲୋମଶ ଋଷି କହିଥିଲେ । ଏହିପରି, ଋଣମୋଚନ ନାମକ ତୀର୍ଥର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ତୀର୍ଥ ସରୟୂ ତୀରର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି । ପାପମୋଚନ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଦୁଇ ଶତ ବଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି; ଏହା ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଯାଏ — ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ । ଏଠାରେ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖିଛି । ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନରହରି ନାମକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ପାପ କରିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂଗତିରେ, ତିନି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଇଚ୍ଛା କଲେ । ସେ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ, ପାପମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି ହେଲା । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇଗଲି । ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ । ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ପାପମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ, ସରୟୂ ଜଳରେ, ସହସ୍ରଧାରା ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପନାଶୀ, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଛାଡି, ଶେଷ ଦେବତାର ଦେହ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ତୀର୍ଥର ଆକାର ଧନୁର ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଢାଇ ହସ୍ତ ଅଟେ । ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ବ୍ୟାସଦେବ curiosity ଦ୍ୱାରା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — “ଏତେ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ମୋର ମନ ତୃପ୍ତି ହେଉନି । ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣୀ, ଉଦୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କରୁ କହ ।” ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରୀରାମ, ଦେବମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ — “ମୁଁ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ।