ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଚଳ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ପରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହା, ନିୟମାନୁସାରେ ବିଧିବତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ସେଠିର ଝିଅା ଝିଅା ଜଳର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନଟି ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା। ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚକ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସେଠି ଏହି ପୋଖରୀରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶୁଧ୍ଧ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ହତବাক୍ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଖଣନ ହୋଇଥିବା ପୋଖରୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ୍ର ଚମକରେ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବାରେ ଆମର ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହେଉଛି; ହେ ଦେବତାଗଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆଉ ଅଧିକ କଥା କହନ୍ତୁ।” ଏହି ପୋଖରୀର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅନେକ ଫଳରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଏଠି ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏଠି ଦାନ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଧନୀ ହୁଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ଓ ମହାପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏହି ପୋଖରୀରେ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ସଦା ରହିବ। ଦେବତାମାନେ, ଏଠି ମୋର ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଦା ହେବ। ଏଠି ସଦା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଏହା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଦିନରୁ ଏହି ପୋଖରୀ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି କଥା କହି, ଘଡ଼ାରୁ ଜନ୍ମିତ ତପସ୍ୱୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ର୍ଣମୋଚନ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସରୟୂ ନଦୀର କୂଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଅବସ୍ଥିତ। ବ୍ରହ୍ମାପୋଖରୀ ସପ୍ତଶତ ଧନୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ସେଠି ପୂର୍ବେ ଲୋମଶ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଥିଲେ। ସେ ସ୍ନାନ କରି ଋଣମୁକ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥର ମହାଗୁଣ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଋଣର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣ—ଲୋକିକ ଓ ପାରଲୋକିକ—ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁରନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଏହିଠାରେ ନିୟମାନୁସାରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ଦାନ ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏପରି ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଲୋମଶ ଏହି ସ୍ଥାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ; ଋଣମୋଚନ ତୀର୍ଥ ସରୟୂର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛି। ପାପମୋଚନ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଦୁଇଶତ ଧନୁରେ ତିଆରି, ଏହା ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ—ଏଠି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖିଛି। ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ ନରହରି ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାପ କରିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ। ଏକଥିରେ ସଜନ ମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ ହେଲେ। ପାପ ଶୋଧନ ତୀର୍ଥରେ ସେ ସଜନଙ୍କ ସହ ସ୍ନାନ କଲେ। ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି। ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ...