ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ଭୂମିରେ ଦିସ୍କସ୍-ଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମୀ ତାରିଖରୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ, ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯଦି କେହି ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରି ନିଖୁତ ହୁଏ। ସେଉଁଠାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ହରିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ହରି, ନୀତିର ସାଗର, ଧ୍ୟାନର ରୂପ ଓ ଚେତନା-ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, ପୁନର୍ବାର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ସୁନି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ—ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ସେଠାକୁ ଆସି ବିଧିମତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାସମୂହ କଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ବିଶାଳ ତରଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯାହା ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂର କରେ। ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲା, ଚକ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା। ଏଠି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ପୋକରୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହେଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଚମ୍ବିତ ହେଲେ—ସମଗ୍ର ପୋକରୀ ଶୁଦ୍ଧ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହେଲା; ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ସ୍ଥାନର ମହିମା ବିଷୟରେ ଅଧିକ କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏହି ପୋକରୀ ବିଭିନ୍ନ ଫଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ବିଧିମତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦିପି ପାପୀ ହେଉ, ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ଦାନ କଲେ, ହବି ଦେଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦିଅ, ମନୁଷ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଏହି ପୋକରୀ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଏବଂ ମହାପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏଠି ସଦା ମୋର ସ୍ଥାନ ରହିବ। ଦେବଗଣ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୋର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଏଠି ହେବ। ସଦା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ଏହି ସମୟରୁ ଏହି ପୋକରୀ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ତପସ୍ୟାର ଧାମ, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏଠାରୁ ରଣମୋଚନ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସରୟୂ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମସର ନାମକ ପୋକରୀ ସାତଶେ ଧନୁର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏଠି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଲୋମଶ ନାମରେ ବସିଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ସେ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହେଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହାଗୁଣ ଦେଖ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଋଣର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ତିନିପ୍ରକାର ଋଣ—ଲୌକିକ ଓ ପାରଲୌକିକ—ଏଠି ଦୂର ହୁଏ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।