नमस्कारं प्रकुर्वति स्तोत्रं कुर्वंति चापरे
काहींनी नमस्कार केला, तर काहींनी स्तोत्रे रचली.
क्रूरां बुद्धिं समासाद्य गर्वेणतीव गर्वितः
त्याने कठोर मन स्वीकारले आणि गर्वाने फारच अभिमानी झाला.
एको देवो महादेवः स्त्रिया किमनया मम
एकच देव आहे, महादेव; मला या स्त्रीची काय गरज?
कस्मान्न कुरुषे पूजां प्रदक्षिणमथो स्तुतिम् इत्थंभूतगणेश त्वं किं वै लौल्येन वर्त्तसे
तू पूजा, प्रदक्षिणा किंवा स्तुती का करत नाहीस? हे गणेश, असा लोभ का दाखवतोस?
इति भृंगिरिटिः श्रुत्वा कुद्धस्त्वामाह गर्वितः
हे ऐकून, भृंगिरिटी रागावून आणि अभिमानाने तुझ्याशी बोलला.
एष एव च मे माता एष एव च मे पिता
तोच माझी आई आहे, तोच माझा वडील आहे.
त्वमप्यस्यैव शरणं ननु पार्वति संस्थिता 5.2.39.
तूही, पार्वती, त्याच्याच आश्रयाला आली आहेस.
इति भृंगिरिटेः श्रुत्वा वाक्यं कुपितया त्वया
भृंगिरिटीचे हे बोल ऐकून, तू रागावून म्हणालीस—
सुतो भूत्वा भवान्कस्माददाक्षिण्यं ब्रवीषि माम्
माझा मुलगा होऊनसुद्धा तू माझ्याशी असा कठोरपणे का बोलतोस?
नखदंतास्थिसंघातः शिश्नं वाक्च शिरस्तथा
नखे, दात, हाडे, लिंग, वाणी आणि डोके—
इति भृंगिरिटिः श्रुत्वा सद्यो योगबलेन तु
भृंगिरिटीचे हे ऐकताच, त्याने लगेच योगशक्तीने—
ततः प्रभृति वामोरु नखदंतास्थिनासिकः
त्या वेळेपासून, हे सुंदर जांघे असलेल्या, त्याला नखे, दात, हाडे आणि नाक मिळाले.
त्वां परित्यज्य दुःखार्त्त आजगाम ममांतिकम्
त्याने दु:खाने व्याकुळ होऊन तुला सोडून माझ्याकडे आला.
क्रूरा बुद्धिः कृता यस्मात्त्वया कुमतिना भृशम्
तुझ्या अत्यंत वाईट मनामुळे, तू फार क्रूरपणे वागलीस.
इत्युक्तस्तु त्वया देवि गणो भृंगिरिटिस्तथा
हे देवी, तू असे म्हणताच, भृंगिरिटी नावाचा गणसुद्धा—
स गत्वा पुष्करद्वीपं तपसे भावितात्मवान् दग्धीभूतं च तपसा जगद्वै दुष्करेण तु
तो पुष्करद्वीपावर तप करण्यासाठी गेला, त्याचे मन शुद्ध झाले होते; त्याच्या कठोर तपामुळे संपूर्ण जग जणू भाजून निघाले.
ततो ब्रह्मा च विष्णुश्च शक्रश्च त्रिदशैः सह 5.2.39.
मग ब्रह्मा, विष्णू आणि शक्र हे सर्व देवांसह आले.
उपगम्य ततस्तस्य कथितं पुरतो मया
तेव्हा मी त्यांच्या समोर सर्व गोष्टी सांगितल्या.
त्रैलोक्यमपि निःसंज्ञं जातमेवं स्थिते त्वयि
तुझ्या या अवस्थेमुळे तिन्ही लोक जणू शुद्ध हरपले.
प्रार्थ्यतां पार्वती पुत्र सा दास्यति वरं च ते एवमुक्तस्तदा तेन प्रार्थिता त्वं महेश्वरि
पुत्रा, पार्वतीला मागणी कर; ती तुला वर नक्की देईल. असे सांगितल्यावर, त्या वेळी, तू, महेश्वरी, त्याच्याकडून मागणी केली गेलीस.
त्वया प्रोक्तं विशालाक्षि पुत्र गच्छ ममाज्ञया
तू म्हणालीस, 'माझ्या आज्ञेने जा, पुत्रा!'
पुनः प्राप्स्यसि कैलासं सिद्धगंधर्वसेवितम् यस्य दर्शनमात्रेण शुभा बुद्धिः प्रजायते
तुला पुन्हा सिद्ध आणि गंधर्वांनी सेविलेला कैलास मिळेल; जिथे केवळ दर्शनाने शुभ विचार उत्पन्न होतात.
कृतघ्ना नास्तिकाः क्रूरा ये च विश्वासघातकाः दर्शनात्तस्य लिंगस्य तेऽपि स्वर्ग भुजो नराः
जे कृतघ्न, नास्तिक, क्रूर किंवा विश्वासघात करणारे आहेत, तेही त्या लिंगाचे दर्शन घेतल्यावर स्वर्गसुख भोगतात.
क्रूरां बुद्धिं समासाद्य कंसं हत्वा च केशिहा
क्रूर विचार करून, केशिहा ने कंसाचा वध केला.
महाकालवनं गत्वा तोष यित्वा महेश्वरम्
तो महाकाळवनात गेला आणि महेश्वराला संतुष्ट केले.
त्वदीयं वचनं श्रुत्वा गणो भृंगिरिटिस्तदा देवमाराधयामास तपसा दुष्करेण तु ।। 5.2.39.
त्यावेळी तुझे शब्द ऐकून, भृंगिरिटी गणाने कठोर तप करून देवाची उपासना केली.
एतस्मिन्नंतरे देवि लिंगमध्यात्त्वमुत्थिता फणींद्रबद्धजूटार्द्धमर्द्धधमिल्लभूषितम्
इतक्यात, हे देवी, तू त्या लिंगाच्या मध्यातून प्रकट झालीस, फणींद्राने बांधलेल्या अर्ध्या वेणीने सुशोभित.
पत्रवल्लीविचित्रार्धमर्द्धचंद्रविराजितम्
तुझ्या अर्ध्या देहावर पानांची व लतांची सुंदर माळ आणि अर्धचंद्र शोभत होता.
ततो भृंगिरिटिर्देवि दृष्ट्वा तन्महदद्रुतम्
मग, हे देवी, भृंगिरिटीने ते अद्भुत दृश्य पाहून आश्चर्यचकित झाला.
उमा च शंकरश्चैव देहमेकं सनातनम्
उमा आणि शंकर हे दोघेही एकच, सनातन देह होते.