प्रणम्य प्रांजलिर्भूत्वा कार्यार्थं विगतव्यथा वंध्या पुत्रार्थिनी देवी गुप्तं त्वां द्रष्टुमिच्छति
राणीने हात जोडून, निर्धास्तपणे आणि आपल्या हेतूसाठी, गुप्तपणे तुझी भेट घ्यायची इच्छा व्यक्त केली. ती मुलासाठी आसुसलेली असूनही वंध्याच आहे.
भवान्कृपाकरः प्रायः प्रजानामीहितप्रदः
तुम्ही दयाळू आहात आणि सर्वसामान्यपणे लोकांच्या इच्छा पूर्ण करता.
अविज्ञातो नरपतेर्गृहमेहीति भाषसे
तुम्ही म्हणता की, राजाच्या घरात कुणालाही न कळता जाता.
एवं मत्वा व्रज क्षिप्रं स्वमेवांतःपुरं शुभे
म्हणून, हे लक्षात घेऊन, तू लवकर आपल्या महालात जा, हे शुभे.
सा तु तस्य वचः श्रुत्वा भिक्षोः क्षुभितमानसा
भिक्खूचे शब्द ऐकून, तिचे मन अस्वस्थ झाले.
सखीवचस्तु सा श्रुत्वा देवी दीना उवाच ताम् भिक्षोरानयने क्षिप्रं यावन्नासौ व्रजेत्क्वचित्
सखीचे शब्द ऐकून, दुःखी राणी तिला म्हणाली, 'तो दुसरीकडे जाऊन टाकण्याआधी लवकर भिक्खूला घेऊन ये.'
उवाच सा तां युक्त्यैव सुनंदा युक्तभाषिणी
तेव्हा योग्य बोलणारी सुनंदा तिला तसेच म्हणाली.
तस्मादस्वस्थचित्तत्वं राज्ञः स्वं संप्रदर्शय 5.2.37.
म्हणून, तुझ्या मनातील अस्वस्थता राजाला सांग.
एतस्मिन्नेव काले तु देव्या दर्शनलालसः तामपृच्छत्ततो राजा स्नेहार्द्रीकृतमानसः
त्याच वेळी, राणीला भेटायची इच्छा असताना, प्रेमाने ओथंबलेल्या मनाने राजाने तिला विचारले.
राजोवाच किमिदं देवि ते रूपं विमनस्केव भाषसे
राजा म्हणाला: 'हे राणी, तुला काय झालंय? तुझं रूप असं का आहे, आणि तू अस्वस्थ मनाने का बोलतेस?'
नृपस्य वचनं श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत्
राजाच्या शब्दांनी राणीने ऐकून आपले मनोगत सांगितले.
क्रीडनं पीडनायैव तेषां ये पुत्रवर्जिताः अपुत्रे च गतिर्नास्ति सुतापुत्रविवर्जिते
ज्यांना मुलं नाहीत, त्यांच्यासाठी खेळणं हे फक्त दुःखदायक असतं; आणि ज्याच्याकडे मूल नाही, त्याला कुठेच आधार मिळत नाही, विशेषतः मुलगा आणि नातू नसताना.
सुखिनस्ते जना लोके ये बालं पांसुभूषितम्
ज्यांच्याकडे मातीने माखलेलं मूल आहे, तेच या जगात खरोखर सुखी आहेत.
अनेन कारणेनास्मि निर्वेदं परमं गता
या कारणामुळे माझ्या मनात फार मोठं नैराश्य आलं आहे.
इह भिक्षुः समायातो देवरूपी सनातनः
इथे एक भिक्षुक आला आहे, जो देवासारखा सनातन वाटतो.
सस्त्रीबालो जनश्चात्र शरणं यस्य गच्छति भविष्यामोऽत्र संदेहो न मे मनसि वर्त्तते
इथे स्त्रिया, मुले आणि लोक त्याच्याकडे आश्रय घेतात; आपल्यालाही तसंच करावं लागेल, याबद्दल मला काहीच शंका नाही.
तस्याः स वचनं श्रुत्वा जीर्णोद्यानं जगाम ह
राणीचं बोलणं ऐकून तो राजाने जुन्या बागेत गेला.
दृष्टमात्रो नृपतिना भिक्षुर्लिगत्वमागतः पूजयामास विधिवत्तल्लिंगं भिक्षु रूपकम् ।। 5.2.37.
राजाने भिक्षुकाला पाहिल्यावर, त्याने भिक्षुकाचं रूप घेतलं आणि त्या भिक्षुरूप लिंगाची विधिपूर्वक पूजा केली.
अपुत्रोऽस्मीत्युवाचेदं धन्येयं महिषी मम
त्याने म्हटलं, 'माझं मूल नाही; माझी राणी खरोखर भाग्यवान आहे.'
इत्युक्तो राजसिंहेन भिक्षुर्लिंगा कृतिस्तदा
राजसिंहाने असं म्हटल्यावर, भिक्षुकाने लिंगरूप धारण करून कृती केली.
ततःप्रभृति राजासौ सकलत्रो महामतिः
त्या वेळेपासून, तो राजा आपल्या सर्व राण्यांसह अत्यंत बुद्धिमान झाला.
देवदेवस्य माहात्म्यात्पुत्रो जातो महाबलः
देवदेवतेच्या कृपेने, त्याला अत्यंत बलवान असा मुलगा झाला.
अथाहं मन्दराद्देवि कौतु- कात्तु समागतः
मग मी, हे देवी, मंदर पर्वतावरून केवळ कुतूहलाने आलो.
योगैश्वर्येण च मया कृतं वै पुरमात्मनः तच्छिवं शाश्वतं स्थानं दत्तं देवि तदा मया
माझ्या योगशक्तीने मी स्वतःसाठी एक नगर निर्माण केलं; ते शाश्वत शिवाचं स्थान मी त्या वेळी तुला दिलं, हे देवी.
मार्कंडेयेश्वराद्देवादुत्तरे वरवर्णिनि .
हे सुंदर रूपवती, मार्कंडेयेश्वर देवाच्या उत्तरेला.
येऽर्चयिष्यन्ति सततं शिवेश्वरमनुत्तमम्
जे नेहमी शिवेश्वराची भक्ती करतील,
विदित्वार्भगुरुं लोकं ये द्रक्ष्यंति शिवेश्व रम्
ज्यांनी जगाचा पूज्य गुरु ओळखला आणि शिवेश्वराचं दर्शन घेतलं,
मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् ।। 5.2.37.
मोक्ष फार कठीण आहे असं समजून आणि संसार अत्यंत भयंकर आहे असं जाणून.
सर्वावस्थोऽपि यो मर्त्यः संश्रयेत्तं शिवेश्वरम्
माणूस कोणत्याही अवस्थेत असो, जो शंकराच्या शरण जातो —
आख्यानं प्रयतो मर्त्त्यो य इदं श्रावयेच्छुचिः
किंवा जो भक्तीभावाने आणि पवित्रतेने ही कथा सांगतो किंवा दुसऱ्यांना ऐकवतो —