व्यास उवाच धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि कृतकृत्योऽस्म्यहं मुने सर्वं च निष्फलं तस्य अयोध्यां नागतो यदि
व्यास म्हणाले: मी धन्य आहे, मी कृपाप्राप्त आहे, मी कृतार्थ आहे, हे मुने; जो अयोध्येला गेला नाही त्याचे सर्व काही निष्फळ आहे.
यस्मिन्मयि प्रसन्नेन त्वयोक्तो धर्मनिर्णयः त्वमपि व्रज विप्रेंद्र स्वमाश्रमपदं निजम्
महात्म्या, तुझ्या कृपेने तू मला धर्मनिरूपण सांगितलेस; आता, ब्राह्मणश्रेष्ठा, तूही तुझ्या आश्रमात जा.
जगाम तपसां राशिरगस्त्यः कुंभसंभवः
कुंभातून जन्मलेला, तपाचा खजिना असलेला अगस्त्य निघून गेला.
स्वमाश्रमपदं धीरो विस्मयोत्फुल्ललोचनः
धीर ऋषी, ज्याचे डोळे आश्चर्याने फुलले होते, आपल्या आश्रमात परतला.
अयोध्यामागतो विप्रः सर्वकामार्थसिद्धये
सर्व इच्छा आणि उद्दिष्टे साधण्यासाठी ब्राह्मण अयोध्येला आला.
दृष्ट्वा महाश्चर्यकरं कारणं तीर्थमुत्तमम् 2.8.10.
महान आश्चर्य निर्माण करणारे, उत्तम तीर्थ पाहिल्यावर,
ततो जगाम विप्रेंद्रः स्वमाश्रमपदं मुनिः
मग ब्राह्मणांचा श्रेष्ठ, तो ऋषी आपल्या आश्रमात गेला.
मया श्रुत्वा च माहात्म्यं यात्रां कृत्वा विधानतः
माझ्याकडून त्याचे माहात्म्य ऐकून आणि नियमाने यात्रा करून,
इदं माहात्म्यमतुलं यः पठेत्प्रयतो नरः
जो मनुष्य भक्तीने हे अतुलनीय माहात्म्य वाचतो,
तस्मादेतत्प्रयत्नेन श्रोतव्यं च जनैः सदा
म्हणून हे जनांनी नेहमी प्रयत्नपूर्वक ऐकावे.
दातव्यं च सुवर्णादि यथाशक्त्या द्विजन्मने
आपल्या क्षमतेनुसार सुवर्ण व इतर दान द्विजाला द्यावे.
अतिविपुलविधानैर्वर्णितं धर्म्यमाद्यं कलयति परभक्त्या क्षेत्रमाहात्म्यमेतत्
अत्यंत विस्तृत नियमांनी वर्णन केलेले, हे क्षेत्राचे आद्य आणि धर्मयुक्त माहात्म्य, श्रेष्ठ भक्तीने जाणले जाते.
यः पाठकस्यापि कदाचिदेव ददाति वित्तं च यथात्मशक्त्या
जो कधीही वाचणाऱ्याला आपल्या शक्तीनुसार धन देतो,
दधानो दुस्तारं शिरसि फणिराजं शशिकलां प्रदीपः सर्वेषामरुणगिरियोगीविजयते
अरुणगिरीचा योगी, ज्याच्या शिरावर दुर्गम फणिराज आहे आणि सर्वांसाठी शशिकला दीप आहे, त्याला विजय मिळो.
अरुणाचलमाहात्म्यं त्वत्तः शुश्रूषवो वयम्
तुमच्याकडून अरुणाचलाचे माहात्म्य ऐकण्याची आम्हाला इच्छा आहे.
तन्माहात्म्यं वदेत्युक्तः सूतः प्रोवाच तान्मुनीन् श्रीसूत उवाच एतदर्थं चतुर्वक्त्रं पप्रच्छ सनकः पुरा
ते माहात्म्य सांगावे अशी विनंती केल्यावर, सूताने त्या ऋषींना सांगितले: 'पूर्वी सनकाने चारमुखांना या विषयावर विचारले.'
शृणुतावहिता यूयं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्
तुम्ही सर्व जण लक्षपूर्वक ऐका; आता मी तुम्हाला सांगतो.
सत्यलोके स्थितं पूर्वं ब्रह्माणं कमलासनम्
पूर्वी कमलासन ब्रह्मा सत्यलोकात निवास करत होता.
आसीदशेषविज्ञानं प्रसादाद्भवतो मम
तुमच्या कृपेने माझ्यात सर्व ज्ञान उत्पन्न झाले.
भवद्भक्तिविभूत्या मे शोधिते चित्तदर्पणे
तुमच्या भक्तीच्या प्रभावाने माझ्या मनाचा आरसा शुद्ध झाला.
सारार्थं वेदवेदानां शिवज्ञानमनाकुलम्
वेद आणि वेदांगांचा खरा अर्थ म्हणजे शिवाचे शांत आणि निर्विकार ज्ञान.
लिंगानि भुवि शैवानि दिव्यानि च कृपानिधे
हे कृपाधार, पृथ्वीवरील शैव लिंगे आणि दिव्य लिंगेही आहेत.
याल्लिङ्मममलं दिव्यमरिच्छेदनवैभवम्
माझे ते लिंग, शुद्ध आणि दिव्य, अखंड तेजाचा वैभव असलेले आहे.
नामस्मरणमात्रेण यत्पातकविनाशनम्
फक्त त्याचे नाव आठवले तरी सर्व पाप नष्ट होते.
अनादिजगदाधारं यत्तेजः शैवमव्ययम्
तुझे शैव तेज, जगाचा अनादी आधार, ते अविनाशी आहे.
इति भक्तिमतस्तस्य कौतूहलसमन्वितम्
अशी भक्ती आणि कुतूहलाने भरलेला,
दध्यौ च सुचिरं शंभुं पंकजासनसंस्थितः
कमळासनावर बसलेल्या शंभूचे त्याने बराच वेळ ध्यान केले.
दृष्ट्वा यदा पुरा दृष्टं तेजःस्तंभमयं शिवम्
ज्याप्रमाणे पूर्वी पाहिले होते, तसेच शिवाचे तेजाचा स्तंभ त्याने पुन्हा पाहिला.
पुनराज्ञां शिवाल्लब्धामनुपालयितुं प्रभुः
शिवाची आज्ञा पुन्हा मिळाल्यावर प्रभूंनी ती पाळण्याचा प्रयत्न केला.
शिवदर्शनसंजातपुलकांकितविग्रहः
शिवदर्शनामुळे त्याच्या अंगावर रोमांच उमटले.