अनेकजन्मचरितं खंडव्रतकदम्बकम्
अनेक जन्मांची कृत्ये आणि अपूर्ण व्रतांचा संग्रह.
अतः खण्डेश्वरो देवो विख्यातो भुवनत्रये 5.2.31.
म्हणूनच, खंडेश्वर देव तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
खण्डव्रतानि पूर्णानि तेषामाशु भवंति हि तत्सर्वं पूर्णतां याति श्रीखंडेश्वरदर्शनात्
त्यांची अपूर्ण व्रते लवकर पूर्ण होतात; श्रीखंडेश्वराचे दर्शन घेतल्याने सर्व काही पूर्णत्वास जाते.
दृष्ट्वा खंडेश्वरं देवं पापविघ्नैः प्रमुच्यते
खंडेश्वराचे दर्शन घेतल्याने पापामुळे येणाऱ्या अडचणी दूर होतात.
दृष्ट्वा खण्डेश्वरं देवं कृतकृत्यत्वमाप्यते
खंडेश्वराचे दर्शन घेतल्यावर मनुष्याचे सर्व कार्य साध्य होते.
खंडेश्वरेऽर्चिते देवे सर्वे देवाः सवासवाः
खंडेश्वर देवाची पूजा केली की, सर्व देवतांसह इंद्राचीही पूजा होते.
देवं खंडेश्वरं ये वै यजंति श्रद्धया प्रिये
प्रियेला, जे भक्त श्रद्धेने खंडेश्वराची पूजा करतात,
धूप दीपैर्नमस्कारैर्जपैः स्तोत्रैः पृथग्विधैः
धूप, दिवे, नमस्कार, जप, वेगवेगळ्या स्तोत्रांनी त्याची सेवा करतात,
दीर्घायुषः शुभाचारा जायंते देहिनोऽमलाः खंडेश्वरप्रसादेन जायंते नात्र संशयः
त्यांना खंडेश्वराच्या कृपेने दीर्घायुष्य, चांगले वर्तन आणि शुद्ध शरीर मिळते; यात काहीच शंका नाही.
एते च विष्णुब्रह्मेंद्रकुवेरदहनादयः
या भक्तांमध्ये विष्णु, ब्रह्मा, इंद्र, कुबेर, अग्नि आणि इतरही आहेत.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला खंडेश्वराच्या पापांचा नाश करणाऱ्या सामर्थ्याची कथा सांगितली.
विद्धि सिद्धिप्रदं पुंसां पत्तनेश्वरमीश्वरम्
पत्तनेश्वर हा लोकांना सिद्धी देणारा देव आहे, हे जाण.
पुराऽहं पर्वते देवि मंदरे चारुकन्दर्
पूर्वी मी मंदार पर्वतावर, एका सुंदर गुहेत होतो, हे देवी.
किमर्थं पर्वतं त्यक्त्वा कैलासं रमणीयकम्
माझ्या कडून विचारले गेले, 'तू रमणीय कैलास पर्वत का सोडला?'
सिद्धचारणगन्धर्वकिंनरोद्गीतनादितम्
जिथे सिद्ध, चारण, गंधर्व आणि किन्नर यांच्या गाण्यांनी आणि वाद्यांनी गूंजत असते,
अथ कोकिलचक्राह्वचकोरकुरराकुलम्
आणि जिथे कोकिळ, चकोर आणि कुरर पक्ष्यांचे थवे भरलेले असतात,
महाकालवने शून्ये नानागुल्मलतावृते
महाकाळाच्या मोठ्या, ओसाड जंगलात, विविध झुडपे आणि वेलींनी वेढलेले,
ऋक्षवानरगोमायुजन्तुकादिविराजिते
जिथे अस्वल, माकड, कोल्हे आणि इतर जनावरे आहेत,
कथं वासः कृतो देव कौतूहलमिदं मम
त्या ठिकाणी देवाने कसा वास केला, हे मला जाणून घ्यायचे आहे.
इति पृष्टस्त्वया देवि मंदरे चारुकन्दरे
म्हणून, हे देवी, तू मंदार पर्वताच्या सुंदर गुहेत माझ्या कडून हे विचारलेस.
महाकालवनं रम्यं स्वर्गात्सुखकरं परम् 5.2.32.
महाकाळाचं रम्य वन हे स्वर्गापेक्षाही अधिक सुखद आहे.
अनौपम्यगुणं विद्धि पत्तनं पर्वतात्मजे गीतवादित्रचातुर्यैः स्पर्द्धते यः सुरालयम्
हे पर्वतकन्ये, पत्तन हे अद्वितीय गुणांनी भरलेलं आहे; गाणं आणि वादन यात ते देवांच्या निवासाशी स्पर्धा करतं.
एतस्मिन्नंतरे देवि देवर्षिर्नारदो मुनिः
त्या वेळी, हे देवी, देवर्षी नारद तिथे आले.
विनोदार्थं मया पृष्टस्त्वत्प्रियार्थं कुतूहलात्
मनोरंजनासाठी आणि तुझ्या आवडीसाठी, मी त्यांना कुतूहलाने विचारले.
कस्मिन्नाश्रमसंस्थाने तपसः संचयः कृतः
कोणत्या आश्रमात हे कठोर तप केले गेले होते?
कौतुकं दृष्टपूर्वं तु वद मे मुनिसत्तम कथयामास वृत्तांतं पत्तनस्य प्रयत्नतः
हे श्रेष्ठ ऋषी, तू पूर्वी पाहिलेला एखादा अद्भुत प्रसंग मला सांग. त्याने त्या नगराची गोष्ट काळजीपूर्वक सांगितली.
बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च
त्याने अनेक तीर्थक्षेत्रे आणि देवळे फिरून पाहिली,
अटनार्थं महादेव जंबूद्वीपे मनोरमे
हे महादेव, रम्य जंबूद्वीपावर फक्त भटकंतीसाठी तो फिरत होता,
स्वेच्छाकल्पितविन्यासः प्रासादशतकल्पितः
स्वतःच्या इच्छेनुसार रचलेले, शेकडो राजवाड्यांनी सजलेले ते नगर होते.
सर्वर्तुकुसुमामोदसुखस्पर्शानिलावृतः
सर्व ऋतूंच्या फुलांचा सुगंध आणि सुखद वाऱ्यांनी ते वेढलेले होते.