लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयो रूपं तु वांछितम्
च्यवन ऋषींना पत्नी मिळाली आणि त्यांना हवे तसं तारुण्य व रूप मिळालं.
यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः
आता मी रूप आणि तारुण्याने संपन्न झालो आहे,
तस्माद्युवां करि ष्यामि प्रीत्याहं सोमपायिनौ
म्हणून मी दोघांनाही प्रेमाने सोमपान करणारे करीन.
तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसौ दिवं देवौ प्रजग्मतुः
हे ऐकून, त्या दोन्ही देवांचे मन आनंदित झाले आणि ते स्वर्गात गेले.
भिषजौ देवतानां हि कर्मणा तेन गर्हितौ 5.2.30.
त्या कृत्यामुळे देवांचे वैद्य निंदा सहन करावी लागली.
वज्रं ते प्रहरिष्यामि घोररूपं सुदारुणम् बलिनं वासवं ज्ञात्वा चिंतयामास सत्वरम्
मी तुला भयंकर आणि कठोर वज्राने मारीन, असे ठरवून, वासवाची शक्ती ओळखून त्याने त्वरित विचार केला.
देवमाराधयिष्यामि महादेवं महेश्वरम् यः समर्थो जगद्गोप्ता सृष्टिसंहारकारकः
मी महादेवाचे, या जगाचे रक्षण करणाऱ्या, सृष्टी आणि संहार करणाऱ्या प्रभूचे भक्तीने पूजन करीन.
इत्युक्त्वा च्यवनो देवि महाकालवनं गतः श्रद्धयाराधितं तेन च्यवनेन महात्मना
अशी वाणी बोलून, हे देवी, च्यवन महाकाळवनात गेला आणि त्या महान आत्म्याने श्रद्धेने तेथे पूजन केले.
तस्य प्रसन्नो रुद्रस्तु स वज्रादभयं ददौ
त्याच्यावर प्रसन्न होऊन रुद्राने त्याला वज्रापासून भीती नाही असे वर दिले.
समाराधनतुष्टस्य लिंगस्यास्य प्रभावतः
पूर्ण भक्तीने पूजिलेल्या या लिंगाच्या प्रभावामुळे,
क्रियेतां सोमपावेतावश्विनौ बलसूदन प्रत्युवाच ततः शक्रः प्रणामानतकंधरः
हे बलसूदन, अश्विनांना सोमपान करणारे होऊ दे, असे म्हणत शक्राने नम्रपणे मस्तक झुकवून उत्तर दिले.
सोमपावश्विनावेतावद्यप्रभृति भार्गव
आजपासून अश्विनांना सोमपानाचा अधिकार मिळेल, हे भार्गव.
मा तेऽतिथ्याभिसंरंभो भविष्यति तपोधन ।। । लिंगस्यास्य प्रभावोऽयं यदहं निष्प्रभीकृतः
त्यांच्या पाहुणचाराबद्दल तुझ्या मनात राग राहू नये, हे तपस्वी; या लिंगाच्या प्रभावामुळे मी पराभूत झालो आहे.
ततस्त्वन्नामधेयेन प्रसिद्धिर्भुवि यास्यति 5.2.30.
म्हणून तुझे नाव पृथ्वीवर प्रसिद्ध होईल.
च्यवनेश्वरमेतद्वै ख्यातं त्रिभुवनेऽभवत् आजन्मप्रभवं पापं तेषां नश्यति तत्क्षणात्
हे च्यवनेश्वर म्हणून तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध झाले; त्या क्षणापासून जन्मापासूनची सर्व पापे नाहीशी होतात.
यः पश्यति नरो नित्यं च्यवनेश्वरसंज्ञकम्
जो मनुष्य नेहमी च्यवनेश्वर नावाच्या देवाचे दर्शन घेतो,
यंयं काममभिध्यायेन्मनसाभिमतं नरः
तो मनुष्य आपल्या मनात ज्या ज्या इच्छा करतो,
नियमेन प्रपश्यंति ये देवं च्यवनेश्वरम्
जे लोक नियमाने च्यवनेश्वर देवाचे दर्शन घेतात,
यः शृणोति कथां पुण्यां सर्वपापहरां शुभाम्
जो कोणी ही पुण्यदायी, सर्व पापे दूर करणारी पवित्र कथा ऐकतो,
भक्तिहीनः क्रियाहीनो यः पश्यति प्रसंगतः
ज्याच्यात भक्ती नाही, कर्म नाही, तोही जर योगायोगाने दर्शन घेतो,
पुष्पैर्विचित्रैर्ये देवं यजंते च्यवनेश्वरम्
जे लोक सुंदर फुलांनी च्यवनेश्वराची पूजा करतात —
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, त्याची ही पाप नष्ट करणारी शक्ती तुला सांगितली आहे.
संपूर्णं जायते यस्य दर्शाद्दानव्रतादिकम्
त्याच्या दर्शनाने दान, व्रत यांसारख्या सर्व विधी पूर्ण होतात.
आसीत्त्रेतायुगे देवि भद्राश्वोनाम पार्थिवः
त्रेतायुगात, हे देवी, भद्राश्व नावाचा एक राजा होता.
तस्यागस्त्यः कदाचित्तु गृहमागम्य सत्तमः
एकदा श्रेष्ठ अगस्त्य त्यांच्या घरी आले.
तं राजा शिरसा नत्वा स्वास्यतामित्यभाषत
राजाने त्यांना वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाला, 'कृपया बसा.'
तस्यास्तेजः समभवद्द्वादशादित्यसंनिभम्
त्यांचे तेज बारा सूर्यांच्या तेजासारखे होते.
ता दास्य इव कर्माणि कुर्वंत्यहरहः सदा
ते रोज त्यांची सेवा करीत, जणू काही दासच आहेत असे.
तामगस्त्यस्तथा दृष्ट्वा तन्मुखासक्तलोचनाम् साधुसाधु जगन्नाथेत्यगस्त्यः प्राह हर्षितः
तिच्या डोळ्यांनी त्याच्याकडेच पाहताना अगस्त्यांनी आनंदाने म्हटले, 'छान, छान, हे जगन्नाथा!'
द्वितीये दिवसेप्येवं राज्ञीं दृष्ट्वा महाप्रभाम्
दुसऱ्या दिवशीही, राज्ञीचे तेज पाहून —