दानमिज्या तपः शौचं तीर्थसेवा श्रुतिस्तथा
दान, यज्ञ, तप, शुद्धता, तीरथांची सेवा आणि शास्त्राचा अभ्यास —
निगृहीतेंद्रियग्रामो यत्रैव वसते नरः
जिथे माणूस आपली इंद्रिये संयमित ठेवून राहतो,
एतत्ते कथितं विप्र मानसं तीर्थलक्षणम्
असा, ब्राह्मण, मी तुला मनाने केलेल्या तीरथाचं स्वरूप सांगितलं.
प्रातरुत्थाय मतिमान्संगमे स्नानमाचरेत्
सकाळी लवकर उठून, बुद्धिमान माणसाने संगमावर स्नान करावं.
चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चक्रहरिं विभुम्
चक्रतीर्थावर स्नान केल्यावर, मनुष्याला चक्रधारी सर्वव्यापी हरि भगवानांचे दर्शन होते.
एकादश्यामेकादश्यामियं यात्रा शुभावहा 2.8.10.
एकादशीच्या दिवशी ही यात्रा शुभ फल देणारी असते.
विधाय नित्यजं कर्म अयोध्यां च विलोकयेत्
नित्यकर्मे करून झाल्यावर, अयोध्येचेही दर्शन घ्यावे.
बंदीं च शीतलां चैव वटुकं च विलोकयेत्
बंदी, शीतला आणि वटुक यांचेही दर्शन घ्यावे.
पिण्डारकं ततो दृष्ट्वा ततो भैरवदर्शनम्
त्यानंतर पिंडारकाचे दर्शन घेऊन, मग भैरवाचेही दर्शन घ्यावे.
अंगारकचतुर्थ्यां तु पूर्वोक्ता देवता अपि
अंगारक चतुर्थीच्या दिवशी, पूर्वी सांगितलेल्या देवतांचेही दर्शन घ्यावे.
प्रातरुत्थाय मतिमान्ब्रह्मकुण्डजले प्लुतः
प्रात:काळी उठून, ज्ञानी माणसाने ब्रह्मकुंडाच्या पाण्यात स्नान करावे.
मंत्रेश्वरं ततो दृष्ट्वा महाविद्यां विलोकयेत्
मंत्रेश्वराचे दर्शन घेऊन, नंतर महाविद्येचेही दर्शन घ्यावे.
स्वर्गद्वारे नरः स्नात्वा सचैलो विजितेंद्रियः सचैलस्नानतो यांति तस्मात्सचैलमाचरेत्
स्वर्गद्वारावर वस्त्र घालून, इंद्रियांवर संयम ठेवून स्नान करावे. वस्त्र घालून स्नान करणारे श्रेष्ठ स्थानाला पोहोचतात, म्हणून नेहमी वस्त्र घालूनच स्नान करावे.
एषा वै गदिता यात्रा सर्वपापहरा शुभा
ही यात्रा सांगितली आहे, जी सर्व पापे दूर करणारी आणि शुभ आहे.
य एवं कुरुते यात्रां नित्यं शुभफलप्रदाम्
जो कोणी ही यात्रा नियमित करतो, त्याला सर्व शुभ फल मिळतात.
तस्मात्त्वमपि विप्रेंद्रः अयोध्यां व्रज मा चिरम् 2.8.10.
म्हणून, ब्राह्मणश्रेष्ठा, तूही अयोध्येला त्वरित जा.
अयोध्या परमं स्थानमयोध्या परमं महत्
अयोध्या हेच सर्वोच्च स्थान आहे; अयोध्या अत्यंत महान आहे.
अयोध्या परमं स्थानं विष्णुचक्रे प्रतिष्ठितम्
अयोध्या हेच श्रेष्ठ स्थान आहे, जे विष्णूच्या चक्रात वसलेले आहे.
इत्येतत्कथितं विप्र मया पृष्टं हि यत्त्वया
ब्राह्मणा, तू विचारलेले सर्व मी तुला सांगितले आहे.
उवाच मधुरं वाक्यं व्यासः स तपसां निधिः
तपस्वी व्यासांनी मधुर शब्द बोलले.
व्यास उवाच धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि कृतकृत्योऽस्म्यहं मुने सर्वं च निष्फलं तस्य अयोध्यां नागतो यदि
व्यास म्हणाले: मी धन्य आहे, मी कृपाप्राप्त आहे, मी कृतार्थ आहे, हे मुने; जो अयोध्येला गेला नाही त्याचे सर्व काही निष्फळ आहे.
यस्मिन्मयि प्रसन्नेन त्वयोक्तो धर्मनिर्णयः त्वमपि व्रज विप्रेंद्र स्वमाश्रमपदं निजम्
महात्म्या, तुझ्या कृपेने तू मला धर्मनिरूपण सांगितलेस; आता, ब्राह्मणश्रेष्ठा, तूही तुझ्या आश्रमात जा.
जगाम तपसां राशिरगस्त्यः कुंभसंभवः
कुंभातून जन्मलेला, तपाचा खजिना असलेला अगस्त्य निघून गेला.
स्वमाश्रमपदं धीरो विस्मयोत्फुल्ललोचनः
धीर ऋषी, ज्याचे डोळे आश्चर्याने फुलले होते, आपल्या आश्रमात परतला.
अयोध्यामागतो विप्रः सर्वकामार्थसिद्धये
सर्व इच्छा आणि उद्दिष्टे साधण्यासाठी ब्राह्मण अयोध्येला आला.
दृष्ट्वा महाश्चर्यकरं कारणं तीर्थमुत्तमम् 2.8.10.
महान आश्चर्य निर्माण करणारे, उत्तम तीर्थ पाहिल्यावर,
ततो जगाम विप्रेंद्रः स्वमाश्रमपदं मुनिः
मग ब्राह्मणांचा श्रेष्ठ, तो ऋषी आपल्या आश्रमात गेला.
मया श्रुत्वा च माहात्म्यं यात्रां कृत्वा विधानतः
माझ्याकडून त्याचे माहात्म्य ऐकून आणि नियमाने यात्रा करून,
इदं माहात्म्यमतुलं यः पठेत्प्रयतो नरः
जो मनुष्य भक्तीने हे अतुलनीय माहात्म्य वाचतो,
तस्मादेतत्प्रयत्नेन श्रोतव्यं च जनैः सदा
म्हणून हे जनांनी नेहमी प्रयत्नपूर्वक ऐकावे.