अनेकत्वं विहायैतज्जलदेहं सनातनम्
आपली अनेक रूपं सोडून, त्याने ते सनातन जलमय शरीर मागे टाकलं.
एवमंतर्हितः सोमो गतो वै दक्षशापतः वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्माणं समुपस्थिताः
दक्षाच्या शापामुळे लपलेला सोम, तेजस्वी देवांबरोबर ब्रह्मदेवाच्या निवासस्थानी गेला.
तस्याग्रे कथयामासुर्नमस्कृत्य पुनःपुनः 5.2.26.
त्याच्या समोर त्यांनी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करून आपली विनंती मांडली.
स्रष्टा च हव्यकव्यानां पाहि नः शरणागतान्
हे सृष्टीकर्ता, देव आणि पितरांसाठी यज्ञस्वरूप अर्पण घेणारा, आम्ही तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत, आमचे रक्षण कर.
आश्वासयामास सुरान्सुश्लिष्टैर्वचनांबुभिः
त्यांनी देवांना प्रेमळ आणि मृदू शब्दांनी धीर दिला.
शापांतं भगवान्देवो विष्णुरेव करिष्यति शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्गतव्यथाः
भगवान विष्णूच हा शाप संपवतील; मग सगळ्या चिंता दूर करून त्यांनी शरण येणाऱ्या विष्णूला जाऊन विनंती केली.
ब्रह्मणा सहिता देवि स्तुतिं चक्रुः समाहिताः नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुषपूर्वज
ब्रह्मदेवासोबत एकाग्र मनाने त्यांनी स्तुती केली – 'हृषीकेश, महापुरुषांचे आदिपुरुष, तुला नमस्कार असो.'
नारायण जगन्नाथ देवास्त्वां शरणं गताः
नारायण, जगाचा स्वामी, देवांनी तुझ्या चरणी शरण येऊन आश्रय घेतला आहे.
त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तम
तूच आमचा सर्वोच्च देव, ब्रह्मादि सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ आहेस.
विना सोमेन चौषध्यो नष्टा देव महीतले
देवा, सोमाशिवाय पृथ्वीवरील सर्व औषधी नष्ट झाल्या आहेत.
भयं त्यजध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम्
अमरांनो, भीती सोडा; मी तुम्हाला निर्भयता देतो.
एवमुक्त्वा तु भगवान्विसृज्य त्रिदशेश्वरान्
असं सांगून, भगवंताने देवांचा निरोप दिला.
यदा स्मृतो न चाभ्येति तदा क्रुद्धो जनार्दनः 5.2.26.
जोव्हा आठवण ठेवली जाते पण जवळ येत नाही, तेव्हा जनार्दन रागावतो.
देवैरसुरसंघैश्च मथ्यतां कलशोदधिः
देवांनी आणि असुरांच्या सैन्यांनी मिळून समुद्रातील कलशाचा मंथन करा.
अमृतं तत्र लप्स्यध्वं रत्नानि विविधानि च
तिथे तुम्हाला अमृत आणि अनेक प्रकारची रत्नं मिळतील.
मंथानं मंदरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा च वासुकिम्
मंथनासाठी मंदार पर्वताला दांड आणि वासुकीला दोरी करून समुद्र मथा.
सोमार्थे च पुरा देवि तथैवासुरदानवाः
देवी, पूर्वी सोमासाठी असुर आणि दानव यांनीही तसेच केले.
विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः
त्या कारणाने सर्व देव एकत्र येऊन नागाच्या शेपटीजवळ उभे राहिले.
शिरस्युद्यम्य नाग स्य पुनः पुनरवाक्षिपत्
ते नागाचं डोकं वारंवार वर उचलून पुन्हा खाली फेकत होते.
तत्र नानाजलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा
त्या ठिकाणी मोठ्या पर्वताखाली अनेक जलचर चिरडले गेले.
तस्मिंस्तु मथिते देवि प्रयत्नात्केशवस्य च
हे देवी, केशवाने मोठ्या प्रयत्नाने ते मंथन करत असताना—
तमेव देवा मनुजाः पितरश्च यशस्विनि
तोच पदार्थ देव, माणसे आणि पितर यांनी उदयास येताना पाहिला, हे यशस्विनी.
समुत्पन्नमथो दृष्ट्वा भगवान्प्राह केशवः 5.2.26.
ते प्रकट होताना पाहून भगवंत केशव बोलले.
इत्युक्तो वासुदेवेन प्रजाः पालयितुं शशी
वासुदेवाने असे सांगितल्यावर, शशी प्रजांचे रक्षण करायला सज्ज झाला.
तस्याग्रे नारदः सर्वं कथयामास सत्वरम्
त्याच्यासमोर नारदाने सर्व गोष्ट लवकर सांगितली.
पीडितो दक्षशापेन सोमोऽप्यंतर्हितस्तदा
दक्षाच्या शापामुळे त्रस्त झालेला सोम त्या वेळी अदृश्य झाला.
तत्र गत्वा यथाशापं कथयामास गद्गदः
तेथे जाऊन, जसा शाप मिळाला तसा, तो अडखळत बोलू लागला.
अयं मे प्रथमः पुत्रः पीडितः शशिना भृशम्
हा माझा पहिला मुलगा, जो शशीमुळे फार त्रासलेला आहे.
विष्णुना च बलं दत्तमस्मै चंद्रमसे दृढम्
विष्णूने या चंद्राला भक्कम बळ दिलं.
तं दृष्ट्वा मधुहंतारं ब्रह्मा विष्णुमुवाच ह
मधुहंता विष्णूला पाहून ब्रह्मा त्याच्याशी बोलला.