अद्य मे सफलं ज्ञानमद्य मे सफलं तपः 5.2.25.
आज माझे ज्ञान फळले, आज माझे तप फळले.
श्रुतं देवेन संप्रोक्तं स्नात्वा पश्यंति देहिनः
देवाने सांगितलेले ऐकून, स्नान करून देहधारी लोक पाहतात...
तेजोमयं शरीरं तु ब्रह्मरूपं सनातनम्
तेजाने भरलेले शरीर, खरेच, हे सनातन ब्रह्मरूप आहे.
कारणं श्रोतुमिच्छामि हृदि मे वर्त्तते चिरम्
माझ्या मनात ही गोष्ट खूप दिवसांपासून आहे, मला कारण ऐकायचे आहे.
योगाभ्यासरतेनापि वत्सरांश्च त्रयोदश
मी तेरा वर्षे योगाभ्यासात मग्न होतो तरीही...
अत्र मे संशयो जातः को हेतुः कथ्यतां भृशम्
इथे मला शंका आली आहे; कृपया कारण सविस्तर सांग.
तस्य तद्वचन श्रुत्वा ततो वचनमब्रवीत्
त्याची ती वचने ऐकून, त्याने पुढील शब्द सांगितले.
महादेवमुपास्याशु मुने मुक्तिः सुदुर्लभा
मुनिवर, महादेवाची लवकर उपासना केल्याशिवाय मुक्ती मिळणे फार कठीण आहे.
शृणुष्वैकमना विप्र कुरु यत्नं यथार्थतः
ब्राह्मण, एकाग्रतेने ऐक आणि योग्य ते प्रयत्न कर.
शप्तोऽहं तैर्यदा विप्रैस्तदा मे तोषिता भृशम्
त्या ब्राह्मणांनी मला शाप दिला तेव्हा मी फार समाधानी झालो होतो.
मुक्तिकामो महाकाले मुक्तिर्ब्राह्मणसत्तमः 5.2.25.
महामरणाच्या वेळी मुक्तीची इच्छा करणाऱ्याला, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मुक्ती मिळते.
मुक्तीश्वरं तदा लिंगं तस्याग्रे कथयिष्यसि
त्या मुक्तीच्या अधिपती असलेल्या लिंगासमोर तू ते सांगशील.
पूर्वं हि चिह्नितं कर्म देहिनो न विमुंचति
पूर्वी केलेले कर्म देहधाऱ्याला सोडत नाही.
इति तस्य वचः श्रुत्वा स विप्रो ब्रह्मवित्तमः
हे शब्द ऐकून तो ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ ब्राह्मण
दिष्ट्या त्वमागतो भूप दिष्ट्या ते संगतं मया
"राजा, तुझं इथे येणं आणि माझी तुझी भेट होणं हे दोन्ही भाग्यानेच घडलं,"
इत्युक्त्वा नृपविप्रौ तौ मुक्तिलिंगं समा गतौ
असं म्हणून राजा आणि ब्राह्मण दोघंही मुक्ती लिंगाजवळ गेले.
तत्क्षणात्सशरीरौ तौ तस्मिँल्लिंगे लयं गतौ
त्या क्षणीच, दोघेही देहासकट त्या लिंगात विलीन झाले.
अस्य लिंगस्य संस्पर्शान्मुक्तिर्भवति नान्यथा अपि पापसमायुक्तः स याति परमां गतिम्
या लिंगाचा स्पर्श केल्यानेच मुक्ती मिळते, दुसऱ्या कुठल्याही मार्गाने नाही; पापी असला तरी तोही परमपदाला पोहोचतो.
रे मूढाः किं तपोभिश्च किं दानैर्नियमैश्च किम्
अरे मूर्खांनो, तप, दान किंवा नियम यांचा काय उपयोग?
न मां विदुर्देवगणा नासुरा न महर्षयः
माझं खरं स्वरूप देव, असुर किंवा महर्षी यांनाही माहीत नाही.
न मे वेत्ति परं रूपं स्वयं साक्षात्प्रजापतिः 5.2.25.
स्वतः प्रजापतीलाही माझं सर्वोच्च रूप खऱ्या अर्थाने ठाऊक नाही.
यदेतद्दृश्यते तेजो लिंगरूपं यशस्विनि
हे तेजस्विनी, जे लिंगाच्या रूपात दिसतं ते तेज—
अनेकजन्मसंशुद्धा योगिनोऽनुग्रहान्मम
अनेक जन्मांनी शुद्ध झालेले योगी, माझ्या कृपेने,
ईश्वर उवाच यस्य दर्शनमात्रेण निष्कलंको नरो भवेत्
ईश्वर म्हणाले: ज्याचं केवळ दर्शन केल्याने माणूस निष्कलंक होतो—
अत्रिर्नाम महाभागो ब्रह्मणो मानसः सुतः
अत्री नावाचा, फार पुण्यवान, ब्रह्माचा मानसपुत्र होता.
तस्य पुत्रोऽभवत्सोमो दक्षोथ मातृभागतः
त्याचा मुलगा सोम झाला; नंतर मातांच्या वाट्याने दक्ष जन्मला.
सोमपत्न्यो हि मंतव्यास्तासां श्रेष्ठा तु रोहिणी
सोमाच्या पत्नी मानाव्यात; त्यात रोहिणी श्रेष्ठ आहे.
इतराः प्रोचुरागत्य दक्षस्याग्रे यथातथम्
इतर सर्व पत्नी योग्य त्या प्रकारे दक्षासमोर बोलल्या.
यदा न वारितस्तस्थौ दक्षः कुद्धस्तदा प्रिये
प्रियेला, दक्ष रागाने भरून कोणी थांबवला नाही, तेव्हा तो आपल्या ठाम निश्चयावर उभा राहिला.
एवं शप्तस्तु सोमो वै तदा ह्यंतर्हितोऽभवत्
त्या शापामुळे सोम लगेच अदृश्य झाला.