ब्राह्मणानां सहस्राणि स्त्रीणामयुतशस्तथा 5.2.25.
हजारो ब्राह्मण आणि दहा हजारो स्त्रिया—
न च मे व्यथितं चित्तं कदाचिदपि जायते
तरीही माझे मन कधीच अस्वस्थ झाले नाही.
उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि
माझे मार्गदर्शन करून तू कृपा दाखवावी अशी माझी इच्छा आहे.
ब्रह्महा पापकर्मेति मत्वा ब्राह्मणपुंगवः
'हा ब्रह्महत्यारा आणि पापी आहे' असे समजून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण—
स्नात्वा सद्यः समायातो मुक्ति लिंगसमीपतः
स्नान करून लगेचच मुक्तिदायक लिंगाजवळ गेला.
तत्क्षणाद्दिव्यदेहस्तु तस्मिँल्लिंगे लयं गतः चिंतयामास सहसा मुक्तिः प्राप्ता वरानने
त्या क्षणी त्याचे दिव्य शरीर त्या लिंगात विलीन झाले; त्याच्या मनात आले, 'सुंदर मुखवाली, मला मुक्ती मिळाली.'
व्याधेन पापयुक्तेन समाधिरहितेन च
पापयुक्त आणि एकाग्रता नसलेल्या त्या शिकाऱ्यामुळे—
न प्राप्ता परमा मूर्त्तिर्मुक्तिर्नैव च लभ्यते अन्तर्जलगतो भूत्वा चचार विपुलं तपः
त्याला सर्वोच्च रूप मिळाले नाही, मुक्तीही मिळाली नाही; तो पाण्यात जाऊन कठोर तप करू लागला.
कस्यचित्त्वथ कालस्य तां नदीमगमत्किल
काही काळानंतर तो त्या नदीकाठी गेला.
अंतर्जलचरं विप्रं यावद्व्याघ्रो जिघृक्षति
पाण्यात असणाऱ्या त्या ब्राह्मणाला वाघ पकडू लागला—
व्याघ्रेणापि श्रुतो मंत्रोऽजहात्प्राणांश्च तत्क्षणात् दिव्यालंकारशोभाढ्यः पुरुषश्चाभवच्छुभः ।। 5.2.25.
वाघाने हल्ला केला तरी, त्याला मंत्र आठवला; त्या क्षणी त्याचा प्राण निघून गेला आणि तो दिव्य अलंकारांनी सुशोभित, पुण्यवान पुरुष झाला.
सोऽब्रवीद्यामि तं देशं यत्र विष्णुः सनातनः
तो म्हणाला, 'मी त्या ठिकाणी जात आहे जिथे सनातन विष्णू वास करतो.'
इत्युक्ते ब्राह्मणः प्राह कोऽसि त्वं पुरुषर्षभ
हे ऐकून ब्राह्मण म्हणाला, 'तू कोण आहेस, श्रेष्ठ पुरुषा?'
दीर्घबाहुरिति ख्यातः सर्वधर्मविशारदः
'माझे नाव दीर्घबाहू आहे, मी सर्व धर्मांचा जाणकार आहे.'
शुभाशुभमहं वेद्मि सर्वज्ञोऽहं महीतले
माझ्या या पृथ्वीवर काय शुभ आहे, काय अशुभ आहे, हे मला सगळं ठाऊक आहे; मी सर्वज्ञ आहे.
तस्यैकस्मिन्दिने विप्राः सर्वे क्रोधसमन्विताः
एका दिवशी, हे ब्राह्मणहो, सर्वजण प्रचंड रागावले होते.
अपमानेन विप्राणां मांसाहारी भयावहः
ब्राह्मणांचा अपमान झाल्यामुळे, मी मांसाहारी झालो आणि लोकांना भीती वाटू लागली.
इत्युक्तोऽहं पुरा तैस्तु ब्राह्म णैर्वेदपारगैः
पूर्वी वेदांमध्ये पारंगत असलेल्या त्या ब्राह्मणांनी मला असे सांगितले होते.
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रणिपत्य मया मुने
मग त्या सर्व ब्राह्मणांनी माझ्या पाया पडून, हे मुनी, असे बोलले.
जानामि तेजो विप्राणां महाभाग्यं च धीमताम्
ब्राह्मणांचे तेज आणि बुद्धिमान लोकांचे मोठे भाग्य मला माहीत आहे.
तथैव दीप्ततपसां मुनीनां भावितात्मनाम् 5.2.25.
तसेच, तपश्चर्येने तेजस्वी आणि शुद्ध मनाचे ऋषी यांचे तेज मला माहीत आहे.
ब्राह्मणानां परीभावाद्वातापिश्च दुरात्मवान्
ब्राह्मणांचा अपमान झाल्यामुळे वातापी दुष्ट स्वभावाचा झाला.
सर्वभक्षः कृतो वह्निर्भृगुणा कारणांतरे
भृगुने दुसऱ्या कारणासाठी अग्नीला सर्व काही भक्षण करणारा केला.
दशधा केशवो जज्ञे ब्रह्मशा पात्सुदुस्तरात्
ब्रह्मरक्षणासाठी केशव दहा अवतारांनी जन्माला आला, जे पार करणे कठीण होते.
अश्विनौ देवभिषजौ च्यवनेन महात्मना
अश्विनी कुमार हे देवांचे वैद्य आणि महान आत्म्याचा च्यवन यांच्यासह होते.
कार्त्तवीर्यार्जुनेनैव बाहूनां च सहस्रकम्
कार्तवीर्य अर्जुन आणि त्याच्या हजार हातांचा उल्लेख आहे.
पुरा सेंद्रा वशिष्ठेन रक्षितास्त्रि दिवौकसः
पूर्वी इंद्र आणि वसिष्ठ यांनी तीन स्वर्गलोकांचे रक्षण केले होते.
लोकालोकेश्वराश्चैव सर्वे ब्राह्मणपूर्वकाः
सर्व लोकांचे आणि दृश्य-अदृश्य जगाचे स्वामी, हे सर्व ब्राह्मणांच्या पुढे होते.
भस्मीकुर्युर्जगदिदं कुद्धाः प्रत्यक्षदर्शनाः
रागावले तर, प्रत्यक्ष दिसणारे हे लोक हे जग राखेत बदलू शकतात.
क्रोधश्च विपुलः सद्यः सद्यः प्रत्य यकारकः
राग फार मोठा असतो आणि लगेचच त्याचे परिणाम दिसतात.